Biểu tượng sức mạnh và dấu ấn văn hóa Việt Nam qua hình tượng ngựa

Triển lãm giới thiệu tới công chúng 60 tác phẩm được tuyển chọn từ các sưu tập Mỹ thuật dân gian, Mỹ thuật ứng dụng, Mỹ thuật hiện đại và đương đại của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Công chúng có dịp chiêm ngưỡng những sáng tác đa dạng về loại hình và chất liệu như sơn mài, sơn dầu, lụa, tranh giấy, gỗ, đất nung, gốm… do nhiều thế hệ nghệ nhân dân gian và nghệ sĩ tạo hình Việt Nam thực hiện, từ thời kỳ Mỹ thuật Đông Dương, Mỹ thuật kháng chiến đến nghệ thuật đương đại.

Xuyên suốt lịch sử mỹ thuật Việt Nam, hình tượng con ngựa xuất hiện sớm và phổ biến, gắn bó mật thiết với đời sống sinh hoạt cũng như văn hóa truyền thống Việt Nam. Ngựa không bắt nguồn từ Việt Nam nhưng từ lâu đời, hình tượng ngựa đã trở thành một phần văn hóa truyền thống không thể thiếu trong đời sống tinh thần người Việt.

Trong mỹ thuật dân gian và mỹ thuật ứng dụng, ngựa thường được khắc họa mộc mạc, sinh động, phản ánh hình ảnh một loài vật trung thành, gần gũi với con người. Bước vào nghệ thuật tạo hình hiện đại, ngựa trở thành nguồn cảm hứng sáng tác mạnh mẽ, mang nhiều sắc thái biểu cảm và ý nghĩa biểu tượng.

Phát biểu tại lễ khai mạc triển lãm chuyên đề “Ngựa trong nghệ thuật tạo hình”, Giám đốc Bảo tàng Mỹ Thuật Việt Nam Nguyễn Anh Minh khẳng định: “Ngựa là con giáp mang ý nghĩa tượng trưng cho sức mạnh, sự trung thành và ý chí vươn lên, là con vật mang đến may mắn và thành công… Trong nghệ thuật tạo hình, ngựa đã trở thành một trong những nguồn cảm hứng sáng tác của nhiều thế hệ nghệ sĩ, là con giáp được thể hiện thành công bởi nhiều họa sĩ và nhiều nhà điêu khác nổi tiếng với nhiều cung bậc cảm xúc”.

Hình tượng ngựa còn gắn liền với tinh thần anh hùng và ý chí dân tộc quật cường, tiêu biểu là hình ảnh Thánh Gióng trong các tác phẩm của Nguyễn Tư Nghiêm, Ngô Mạnh Lân, Trần Khánh Chương, thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa giá trị truyền thống và ngôn ngữ tạo hình hiện đại. Trong đời sống đồng bào vùng cao, ngựa là người bạn đồng hành thân thiết, được khắc họa sinh động qua các tác phẩm của Tô Ngọc Vân, Nguyễn Văn Tỵ, Bùi Xuân Phái.

Trong giai đoạn kháng chiến, hình ảnh ngựa sát cánh cùng chiến sĩ, đặc biệt bên cạnh Chủ tịch Hồ Chí Minh, qua các tác phẩm của Dương Bích Liên, Nguyễn Trọng Kiệm, Nguyễn Thụ, đã trở thành biểu tượng giàu giá trị nhân văn, thể hiện sự gần gũi của Bác Hồ với thiên nhiên và đời sống kháng chiến.

“Điều khiến tôi đặc biệt ấn tượng với triển lãm này là hình tượng ngựa được đặt trong từng câu chuyện của từng thời đại, từng chặng đường lịch sử dân tộc. Qua đó, tôi nhận ra rằng ngựa không chỉ là một loài động vật nuôi quen thuộc đối với con người mà còn là hình tượng mang linh hồn dân tộc, khắc họa hình tượng ngựa là phản ánh đời sống tâm tư, tình cảm của chính con người” – bạn Phạm Thị Loan, sinh viên Trường Đại học Văn hóa chia sẻ.

Thông qua triển lãm “Ngựa trong nghệ thuật tạo hình”, hình ảnh con ngựa không chỉ đơn thuần là một vật nuôi quen thuộc, có ích trong lao động chiến đấu mà trở thành biểu tượng cho sức mạnh, tinh thần chiến đấu và mang đậm dấu ấn văn hóa Việt Nam.