“Mã hóa” – cuộc đối thoại giữa di sản văn hóa và tư duy sáng tạo trong kỷ nguyên số

Trong văn hóa truyền thống, hình tượng con ngựa vốn biểu trưng cho sự bền bỉ, tốc độ, lòng trung thành và khát vọng may mắn, được cô đọng trong quan niệm dân gian “mã đáo thành công”. Trong tâm thức dân gian của người Việt, ngựa không chỉ là phương tiện mà còn tượng trưng cho ý chí vươn lên, tinh thần dũng mãnh và kiên cường, thể hiện khát vọng thành công của mỗi con người.

Xuất phát từ một lối chơi chữ giàu ý niệm, dự án nghệ thuật độc quyền 39 Concept kiến tạo nên khái niệm “Mã hóa”: “Mã” là ngựa, “hóa” là văn hóa và sự biến hóa. Khi kết hợp, hai yếu tố ấy mở ra một không gian diễn giải mới, nơi giá trị truyền thống được kết nối và tái cấu trúc trong bố cảnh đương đại của thời đại số.

Triển lãm có sự góp mặt của 25 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ và 90 tác phẩm nghệ thuật với phong cách khác nhau: Đào Hải Phong, Trần Hồng Đức, Hoàng Phương Liên, Trần Nhật Thăng, Trần Gia Tùng, Việt Anh, Vũ Hữu Nhung, Lê Thị Minh Tâm, Nguyễn Phan Bách, Nguyễn Hồng Quang, Nguyễn Xuân Đệm – Dương Toàn, Nguyễn Quốc Thắng, Bình Nhi, Nguyễn Thanh Quang, Lê Ngọc Thuận, Nguyễn Hưng, Nguyễn Minh, Hà Nguyễn, Lê Minh Trí, Lê Thư Hương, Vương Linh, Nguyễn Phan Thảo Đan, Nhật Lê và Lê Thiết Cương. Mỗi nghệ sĩ mang một cách tiếp cận riêng, tạo nên những “mã số” nghệ thuật độc bản về hình tượng ngựa.

Triển lãm đưa công chúng tham quan từ không gian bảo tàng mang đậm tinh thần dân gian Việt Nam đến đời sống nghệ thuật đương đại, nơi kỹ thuật và công nghệ trở thành chất liệu sáng tạo. Trong kỷ nguyên số, thuật ngữ “Mã hóa” không còn là khái niệm thuần túy kỹ thuật mà trở thành ẩn dụ cho quá trình chuyển mình, biến hóa của các giá trị di sản. Ngựa của thời đại hôm nay không chỉ hiện diện trong huyền thoại, mà còn là những “mã số” chuyển hóa trí tuệ thành hành động sáng tạo.

“Ở Việt Nam, hình ảnh Thánh Gióng cưỡi ngựa sắt bay về trời là một trong những huyền thoại cổ xưa nhất, khắc ghi sâu đậm vào tâm thức dân tộc. Ngựa trở thành phương tiện của sứ mệnh, biểu tượng của tinh thần dân tộc – vượt lên số phận, vươn mình trước giặc ngoại xâm, rồi hóa thân vào trời đất như một khúc tráng ca bất tử” – nhà sáng lập 39 Concept Bạch Thái Bảo giải nghĩa về hình tượng ngựa trong dự án của mình.

Tại buổi triển lãm, công chúng được tham quan, thưởng thức hình tượng ngựa được khắc họa qua nhiều chất liệu khác nhau: sơn dầu, lụa, gốm… Tất cả đều ẩn chứa trong đó một “mật mã” riêng mong muốn người xem có thể lý giải. Hình tượng ngựa ấy vừa mang trong mình âm hưởng sử thi truyền thống, vừa biến đổi sáng tạo trước kỷ nguyên số.

“Tôi rất ấn tượng với cách khắc họa hình tượng con ngựa của các nghệ sĩ trong buổi triển lãm. Lần đầu tiên tôi thấy hình tượng vốn quen thuộc, truyền thống lại được sáng tạo một cách mới lạ, đầy đủ chất liệu, màu sắc. Qua từng tác phẩm, tôi thấy được tinh thần tự do, phóng khoáng của người nghệ sĩ giống như những chú ngựa vậy nhưng lại vô cùng dũng mãnh và quyết đoán” – bạn Đinh Nguyễn Diệu Anh (Hà Nội) chia sẻ.

Sự đa thanh trong cách diễn giải không chỉ phản ánh bước chuyển của nghệ thuật đương đại, mà còn khẳng định sức sống bền bỉ của di sản văn hóa trong thời đại hôm nay. Đây chính là tinh thần đổi mới mạnh mẽ mà 39 Concept cùng các nghệ sĩ muốn gửi gắm: một sự chuyển mình từ hình ảnh con ngựa trong sử thi thành những khối sáng tạo số đang “phi nước đại” trên xa lộ thông tin.

Triển lãm "Mã hóa" mở cửa đến hết ngày 5/2/2026 tại tầng 2 nhà B, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam - 66 Nguyễn Thái Học, Ba Đình, Hà Nội.

Một số hình ảnh tác phẩm trong triển lãm: