Cà Mau: Xuân về trên đất phèn Ninh Thạnh Lợi 

Lãi chưa tới trăm triệu là “thất mùa”

Khi được phóng viên hỏi về thu nhập từ mô hình lúa – tôm xen canh trên diện tích hơn 2 ha của gia đình tại ấp Ninh Thạnh Tây, ông Lê Quốc Khởi – giáo viên Trường Tiểu học Nguyễn Văn Huyên (xã Ninh Thạnh Lợi) cho biết: “Năm nay bận việc nên ít chăm sóc nên thất mùa. Trừ hết chi phí, lợi nhuận chỉ còn khoảng 70 – 80 triệu đồng”.

Trao đổi với anh Ong Văn Lâm – Trưởng phòng Kinh tế xã Ninh Thạnh Lợi - anh cho biết, với nhiều nông hộ ở các địa phương khác, cuối năm hòa vốn đã được xem là may mắn do áp lực giá cả và chi phí sản xuất tăng cao. Tuy nhiên, tại xã Ninh Thạnh Lợi, mức lợi nhuận dưới 100 triệu đồng/năm đối với mỗi hộ lại được xem là “lỗ”. 

Anh Trần Quốc Thống, 48 tuổi, nhà ở ấp Ngô Kim xã Ninh Thạnh Lợi cho biết, gia đình anh cha truyền con nối làm nông ở vùng đất này, do là đất mặn lại nhiễm phèn nặng nên chỉ trồng được duy nhất là khóm (dứa) với thu nhập rất thấp. Mỗi trái khóm giá chừng 400 – 500 đồng/trái không đủ thuê nhân công.

Ruộng lúa ST 24 của anh Trần Quốc Thống báo hiệu một mùa bội thu. Video: Hoàng Nam

Tuy nhiên, kể từ khi chuyển dịch cơ cấu sản xuất, mọi thứ đã đổi khác. Căn nhà khang trang trị giá hơn 2 tỷ đồng của anh là minh chứng rõ nhất. Ngôi nhà này được xây dựng cách đây hơn 5 năm, từ nguồn thu của con tôm và cây lúa trên 6 ha đất của gia đình.

Mỗi năm, anh dành một vụ trồng lúa ST25, ST24 nhằm cải tạo đất, tạo hệ vi sinh và nguồn thức ăn tự nhiên cho tôm. Sản lượng lúa đạt khoảng 22 – 24 tấn/năm; sau khi trừ chi phí, lợi nhuận khoảng 300 triệu đồng. Với hai vụ tôm còn lại, sau khi trừ chi phí, gia đình thu lãi đều đặn 600 – 700 triệu đồng/vụ trong nhiều năm qua. Tính chung, mỗi năm anh đạt lợi nhuận ròng hơn 1 tỷ đồng từ mô hình lúa – tôm trên diện tích 6 ha.

Người dân từng bước đổi đời

Vùng đất phèn mặn Ninh Thạnh Lợi từng nghèo khó nay đã vươn lên phát triển kinh tế đầy bất ngờ. Hàng nghìn hộ dân một thời thiếu đói, trong đó có đông đảo đồng bào dân tộc Khmer, đã vươn lên khá giả, trở thành triệu phú, tỉ phú nhờ áp dụng mô hình “con tôm ôm cây lúa”.

Riêng tại hai ấp Nhà Lầu 1 và Nhà Lầu 2 – những địa bàn từng được xem là “vùng trũng” của khó khăn – đến nay đã có hơn 1.100 hộ xây dựng được nhà tường, nhà lầu, thậm chí biệt thự; nhiều căn nhà trị giá hàng tỷ đồng.

Ông Tăng Bình và ông Lâm Sơn Vui (bên phải) kể về những ngày khó khăn khi chưa chuyển đổi sang mô hình lúa - tôm. Video: Hoàng Nam

Ông Tăng Bình (68 tuổi, người Khmer, trú tại ấp Cỏ Thum) cho biết, gia đình có 4 người con, sở hữu 2,5 ha đất nhưng trước đây làm ăn không đủ sống. Do đất đồng năng nhiễm phèn nặng, chỉ trồng được khóm nên mấy cha con phải dắt díu nhau đi đào đất thuê, làm mướn, giữ trâu… để kiếm kế sinh nhai.

Hiện nay, việc trồng lúa – nuôi tôm đã được cơ giới hóa, sản xuất thuận lợi hơn trước rất nhiều. Dù tôm trúng hay thất, mỗi năm sau khi trừ chi phí sinh hoạt và sản xuất, gia đình vẫn có thể thu về khoảng 100 – 200 triệu đồng. Riêng lúa ST24, lợi nhuận đạt từ 150 – 200 triệu đồng/năm.

Trao đổi với phóng viên Báo Kinh tế & Đô thị, ông Nguyễn Văn Phong (77 tuổi, trú tại ấp Ninh Thạnh Động, xã Ninh Thạnh Lợi) cho biết, sau giải phóng, vùng đất phèn mặn nơi đây nghèo khó, gần như không thể sản xuất, người dân chỉ biết “cầm trâu” mưu sinh.

Nhờ chủ trương xóa đói giảm nghèo, tỉnh Minh Hải (trước đây) đầu tư đào kênh, xả mặn, xổ phèn giúp đất đai cải thiện. Từ trồng khóm thu nhập thấp, địa phương dần chuyển sang trồng lúa chất lượng cao như ST24, ST25 kết hợp mô hình lúa – tôm, nhiều năm liền “lúa trúng – tôm trúng”, người dân từng bước đổi đời.

Ông Phong cho biết, với 7 ha đất, mỗi năm gia đình thu 30 – 32 tấn lúa ST24; cộng thêm 2 vụ tôm thẻ, tôm sú lãi khoảng 400 – 500 triệu đồng, cuộc sống không còn lo toan như trước.

Chủ tịch UBND xã Ninh Thạnh Lợi Lê Hoàng Phi cho biết, sau sáp nhập, số hộ cận nghèo còn rất ít, chủ yếu do thiếu đất sản xuất; đa số người dân đã có cuộc sống ấm no.

Trước đây vùng đất này chỉ trồng được khóm, sau khi Nhà nước ngăn mặn, xổ phèn mới trồng được lúa. Từ năm 1997, người dân tự phát nuôi tôm trên đất lúa hiệu quả, chính quyền vào cuộc điều chỉnh, chuyển đổi cơ cấu sản xuất. Hiện 10.000 ha đất lúa ở Ninh Thạnh Lợi canh tác 1 vụ lúa, 2 vụ tôm đạt hiệu quả kinh tế cao, giúp đời sống người dân ổn định, nhiều hộ vươn lên làm giàu.

Trưởng phòng kinh tế xã Ninh Thạnh Lợi Ong Văn Lâm đang nói về lợi thế "con tôm ôm cây lúa". Video: Hoàng Nam 

Bí thư xã Ninh Thạnh Lợi Huỳnh Thanh Hòa cho biết, các dự án giao thông trọng điểm đi qua địa bàn, đặc biệt nút kết nối cao tốc Cần Thơ – Cà Mau, đang tạo cú hích lớn cho phát triển kinh tế địa phương.

Theo ông Hòa, ngay trong nhiệm kỳ này xã sẽ tính đến việc xây dựng các hợp tác xã logistics để cung ứng, bao tiêu giống và sản phẩm liên quan mô hình lúa – tôm, góp phần đưa Ninh Thạnh Lợi phát triển bền vững.