Châu Âu tính đưa ông Trump "củ cà rốt" trong vấn đề Greenland

Một khả năng đang được thảo luận là liệu Đan Mạch có thể đề nghị thay đổi quy chế pháp lý của Greenland mà không chuyển giao quyền sở hữu hay không. Về bản chất, như lời một quan chức, Mỹ có thể hành xử tại Greenland như thể sở hữu vùng lãnh thổ này, nhưng trên thực tế thì không.

Chẳng hạn, người dân Greenland có thể bỏ phiếu ủng hộ độc lập, sau đó liên kết với Mỹ để hưởng lợi về an ninh và kinh tế mà không trở thành một phần của nước Mỹ. Kịch bản này nhiều khả năng sẽ đòi hỏi một đề nghị kinh tế đáng kể dành cho khoảng 56.000 cư dân Greenland, vượt trội so với mức hỗ trợ khoảng 1 tỷ USD mỗi năm mà Đan Mạch hiện cung cấp.

“Đó sẽ là cách khôn ngoan nhất, đưa ra một ‘củ cà rốt’ đủ lớn,” chuyên gia Jon Rahbek-Clemmensen, Trung tâm Nghiên cứu An ninh Bắc Cực thuộc Học viện Quốc phòng Hoàng gia Đan Mạch, nhận định.

Tuần qua vấn đề Greenland đã nóng lên tại các bàn nghị sự ở châu Âu.

Mở đầu là việc Stephen Miller, một trong những trợ lý thân cận nhất của Tổng thống Donald Trump, ngày 5/1 được hỏi về loại trừ khả năng sử dụng vũ lực quân sự để chiếm Greenland, vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch, hay không. Ông Miller không những phủ nhận mà còn đặt câu hỏi về quy chế của Greenland, phớt lờ các mối liên hệ lịch sử với Đan Mạch và chế giễu ý tưởng rằng châu Âu có thể đối đầu với quân đội Mỹ.

Dù Thủ tướng Frederiksen từ lâu đã coi các đe dọa của ông Trump là nghiêm túc, những phát biểu thẳng thừng của ông Miller đã phá vỡ nỗ lực kéo dài suốt một năm qua nhằm âm thầm thuyết phục Tổng thống Mỹ từ bỏ mong muốn kiểm soát Greenland, nguồn tin của NYT khẳng định. 

Những bình luận của ông Miller, cùng với khẳng định trước đó của ông Trump rằng “chúng ta thực sự cần Greenland, chắc chắn là như vậy,” đã làm rõ mức độ rủi ro đối với các nhà lãnh đạo châu Âu, các quan chức cho biết. Hiện họ đang âm thầm xây dựng các kịch bản phản ứng, trong đó có ý tưởng tăng cường lực lượng NATO nhằm đối phó tốt hơn với ảnh hưởng của Trung Quốc và Nga, hoặc thậm chí đề nghị ông Trump quyền tiếp cận các mỏ khoáng sản khổng lồ của Greenland.

Một mối lo ngại được bày tỏ riêng trong giới chức châu Âu là vấn đề Greenland không chỉ liên quan đến an ninh hay tài nguyên kinh tế, mà còn phản ánh mong muốn của ông Trump “làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại,” như lời một ngoại trưởng châu Âu, và ghi dấu trong lịch sử với tư cách là người mở rộng lãnh thổ Mỹ lần đầu tiên sau nhiều thập niên.

Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen từng cảnh báo rằng một nỗ lực của Mỹ nhằm kiểm soát Greenland bằng vũ lực sẽ “đồng nghĩa với sự kết thúc của liên minh NATO.”

Ngay cả với một châu lục vốn đã quen với những đòn công kích lặp đi lặp lại của ông Trump nhằm vào các liên minh lâu đời ở châu Âu, việc Greenland trở thành mục tiêu vẫn khiến các quan chức chấn động, phẫn nộ và lo lắng.

Điều này cũng phơi bày sự thiếu thống nhất trong cách phản ứng. Một tuyên bố ủng hộ Đan Mạch được đưa ra ngày 6/1 bởi sáu quốc gia châu Âu, thay vì phải toàn bộ 27 nước thành viên Liên minh châu Âu. Ở hậu trường, các quan chức bất đồng về mức độ chỉ trích ông Trump, bởi sự hỗ trợ của ông được xem là then chốt đối với nỗ lực chấm dứt chiến tranh tại Ukraine, điều mà nhiều lãnh đạo châu Âu coi là mối đe dọa mang tính quyết định.

Bà Frederiksen đã công khai cảnh báo rằng một hành động dùng vũ lực của Mỹ kiểm soát Greenland sẽ “đồng nghĩa với sự kết thúc của NATO.” 

Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot trên đài phát thanh quốc gia phủ nhận khả năng ông Trump sẽ tấn công Greenland, tuy nhiên cũng nhấn mạnh rằng trước bất kỳ hình thức đe dọa nào, châu Âu phải “chuẩn bị để đáp trả, để phản công, và không hành động đơn độc.”

Trong khi đó, nhiều nỗ lực đang được thúc đẩy trên khắp châu Âu nhằm hạ nhiệt các phát ngôn cứng rắn, với hy vọng rằng các nghị sĩ Quốc hội Mỹ, bao gồm cả đảng Cộng hòa, có thể thuyết phục ông Trump và các trợ lý rút lui, theo lời ba nhà ngoại giao châu Âu và một quan chức quân sự cấp cao phương Tây.

Một số quan chức thừa nhận chưa có nhiều bằng chứng cho thấy một cuộc tấn công có thể sắp xảy ra. Các nhà lãnh đạo châu Âu vẫn đang tìm cách đánh giá mức độ thực tế của mối đe dọa và mục tiêu cụ thể của ông Trump.

Trên khắp châu Âu, các cuộc trao đổi về Greenland thực sự nóng lên vào sáng ngày 6/1, chỉ vài giờ sau phát biểu của ông Miller, khi lãnh đạo nhiều quốc gia châu Âu quy tụ tại Paris bàn cách chấm dứt chiến sự ở Ukraine. Ngày hôm sau tại Paris, các ngoại trưởng Ba Lan, Pháp và Đức tiếp tục thảo luận. 

Các nhà lãnh đạo châu Âu đã chủ động trấn an Thủ tướng Đan Mạch Frederiksen, người vốn nổi tiếng thẳng thắn và cứng rắn, về sự ủng hộ của họ. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa đạt được sự đồng thuận về cách hành động nếu ông Trump quyết định hiện thực hóa các đe dọa.