Dự báo bức tranh kinh tế ASEAN đa sắc năm 2026, Việt Nam nổi bật nhờ một điều

Năm 2025, khi các quốc gia như Việt Nam và Singapore đạt mức tăng trưởng xuất khẩu mạnh mẽ bất chấp những biến động do thuế quan từ Mỹ, kinh tế Philippines và Thái Lan chịu tác động nặng nề từ thiên tai và sụt giảm du lịch. 

Các nhà kinh tế có quan điểm khác biệt về triển vọng của khu vực này, một mặt bày tỏ lạc quan, một mặt cảnh báo những rủi ro bên ngoài, từ việc Mỹ triển khai đầy đủ các mức thuế mới tới làn sóng “xuất khẩu giảm phát” từ Trung Quốc, cũng như những chính sách nội địa mỗi quốc gia. 

Theo Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Đông Nam Á tăng 4,5% trong năm ngoái, giảm 0,3% so với năm 2024.

Việt Nam dẫn đầu khu vực với mức tăng trưởng 8%, xuất khẩu lượng hàng hóa trị giá 475 tỷ USD, gồm điện thoại, quần áo và nhiều mặt hàng khác, tăng 17% so với cùng kỳ. Sau thông tin về thuế đối ứng trên diện rộng của Tổng thống Mỹ Donald Trump vào tháng 4, Hà Nội đã đàm phán để đạt được mức thuế thấp hơn, qua đó củng cố niềm tin của các nhà đầu tư.

“Không ai rời đi cả,” ông Michael Chan, tổng giám đốc khu vực miền Bắc Việt Nam của BW Industrial Development, phát biểu tại một diễn đàn doanh nghiệp hồi tháng 11.

Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng ít nhất 10% mỗi năm trong 5 năm tới. Chính phủ đã triển khai hàng trăm dự án công trong chiến dịch đầu tư hạ tầng quy mô lớn năm ngoái.

Nền kinh tế lớn thứ hai trong khu vực về thành tích tăng trưởng là Malaysia, với mức tăng 5,2% trong năm ngoái, vượt mục tiêu 4 - 4,8% của chính phủ. Tăng trưởng bùng nổ 6,3% trong quý IV/2025, chủ yếu nhờ nhu cầu nội địa mạnh mẽ, chi tiêu tiêu dùng và hoạt động đầu tư gia tăng, theo báo cáo của MBSB Research.

MBSB gần đây đã nâng dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 của Malaysia lên 4,6%, từ mức 4,3%.

Nhà kinh tế Mas Aida Che Mansor tại CGS International bày tỏ thận trọng và cho rằng kết quả vượt trội trong quý IV là “khó duy trì”, chủ yếu do các yếu tố “tạm thời”, bao gồm cú hích ngắn hạn từ sản lượng dầu cọ tăng cao và chi tiêu chính phủ mạnh hơn.

Singapore cũng vượt dự báo của chính mình với mức tăng trưởng 5% trong năm 2025, nhờ lĩnh vực sản xuất được thúc đẩy bởi nhu cầu toàn cầu đối với trí tuệ nhân tạo. Trong bài phát biểu ngân sách ngày 12/2, Thủ tướng Lawrence Wong cho biết nhu cầu bên ngoài đã “tạo hiệu ứng lan tỏa sang toàn bộ nền kinh tế”.

Tuy nhiên, ông cảnh báo việc duy trì đà tăng trưởng này trong năm nay sẽ rất khó khăn. Bộ Thương mại Singapore vẫn giữ nguyên dự báo cho năm 2026, với mức tăng trưởng 2,0 - 4,0%.

Philippines, vốn là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á, đã tụt lại phía sau với mức tăng 4,4% trong năm 2025, thấp nhất trong 5 năm. Nền kinh tế nước này chịu tác động từ một vụ bê bối tham nhũng lớn liên quan đến các dự án kiểm soát lũ lụt, nhiều cơn bão lớn và áp lực thương mại.

Trong khi đó, nhà kinh tế trưởng James Villafuerte tại ADB, cho rằng Myanmar, Philippines và Thái Lan là những nền kinh tế chịu ảnh hưởng nặng nề từ thiên tai trong năm ngoái, khiến kết quả tăng trưởng kém hơn năm 2024.

Tuy vậy, ông tỏ ra lạc quan về triển vọng phục hồi của Philippines, cho rằng sự chững lại trong đầu tư công năm 2025 là do “giám sát chặt chẽ hơn và kiểm soát tài khóa nghiêm ngặt hơn, qua đó nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của đầu tư công”.

“Nếu thành công, điều này sẽ cải thiện niềm tin kinh doanh và mở đường cho tăng trưởng mạnh mẽ hơn trong năm nay,” ông Villafuerte nói với Nikkei Asia.

Thái Lan chỉ tăng trưởng 2,4% trong năm ngoái, thấp hơn mức 2,9% đã điều chỉnh của năm 2024, liên quan tới căng thẳng với Campuchia và sự suy giảm của ngành du lịch.

Nền kinh tế này tiếp tục đối mặt với tiêu dùng yếu và nợ hộ gia đình gia tăng – một thách thức lớn mà Thủ tướng Anutin Charnvirakul cần giải quyết khi ông có khả năng tiếp tục tại vị sau chiến thắng gần đây của đảng trong cuộc bầu cử.

Indonesia, nền kinh tế lớn nhất khu vực, ghi nhận mức tăng trưởng 5,11% trong năm 2025, thấp hơn mục tiêu 5,2% của chính phủ. Năm nay, nước này đặt mục tiêu 5,4%. Tuy nhiên, đợt bán tháo trên thị trường gần đây sau cảnh báo từ nhà cung cấp chỉ số toàn cầu MSCI và việc Moody’s Ratings hạ triển vọng tín nhiệm – làm dấy lên lo ngại về tính dự báo và nhất quán trong hoạch định chính sách, cũng như rủi ro tài khóa gia tăng – đã phủ bóng lên triển vọng kinh tế.

Bà Denni Purbasari, nhà kinh tế tại Hội đồng Doanh nghiệp Indonesia, cho rằng Jakarta cần củng cố pháp quyền và tính chắc chắn của chính sách để duy trì môi trường đầu tư và bảo đảm tăng trưởng dài hạn. “Cần duy trì kỷ luật tài khóa thông qua thực thi thận trọng, đặc biệt đối với chi tiêu xã hội và chi tiêu cho sản xuất,” bà nói.

Ông Villafuerte cho biết ADB vẫn đang rà soát lại dự báo cho năm 2026, song khẳng định triển vọng khu vực là “lạc quan”, nhờ lạm phát ôn hòa, nhu cầu mạnh đối với sản phẩm số và AI, cùng với các chỉ số PMI và đơn hàng xuất khẩu mới ở mức “rất tích cực”.

Tuy nhiên, bà Harue Shimato, Giám đốc khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Toàn cầu Mitsui & Co, cảnh báo vẫn còn “nhiều bất định đáng kể”, bao gồm rủi ro từ việc Mỹ áp thuế đầy đủ và ràng buộc hơn, diễn biến thị trường dầu mỏ và quản lý tài khóa.

Giới phân tích nhận định, thay vì có một câu chuyện tăng trưởng chung và đồng nhất, các nền kinh tế ASEAN nhiều khả năng sẽ ngày càng phân hóa về tăng trưởng kinh tế trong năm 2026.