EU báo động đỏ về thâm hụt và nợ công tại nhiều quốc gia thành viên

Uỷ ban châu Âu (EC) cảnh báo tình trạng thâm hụt và nợ công gia tăng tại nhiều quốc gia Khu vực đồng tiền chung châu Âu đang đặt ra rủi ro đối với tính bền vững tài khóa trong những năm tới.

Nhận định này được đưa ra khi cơ quan điều hành của Liên minh châu Âu công bố đánh giá mới nhất về mức độ tuân thủ các quy tắc tài chính của khối, vốn yêu cầu các nước thành viên giữ thâm hụt ngân sách ở mức tối đa 3% GDP và tỷ lệ nợ công không vượt quá 60% GDP.

Theo Ủy viên kinh tế Valdis Dombrovskis, sau giai đoạn giảm mạnh trước đó, thâm hụt và nợ chung của khu vực đồng euro đã bắt đầu tăng trở lại. Ông cho rằng điều này đòi hỏi các chính phủ phải duy trì sự cảnh giác, nhất là trong bối cảnh nhu cầu chi tiêu công tiếp tục ở mức cao tại nhiều quốc gia.

Trong báo cáo đánh giá, Ủy ban châu Âu chỉ ra rằng ngân sách năm 2026 của Hà Lan và Malta không tuân thủ các quy tắc tài khóa của Liên minh châu Âu. Chi tiêu dự kiến của hai nước này được cho là vượt xa mức đã thỏa thuận trước với Ủy ban, tạo ra khoảng cách lớn so với các hạn mức chi tiêu được thiết lập nhằm đảm bảo mục tiêu ổn định tài khóa.

Ngoài ra, một số quốc gia khác như Tây Ban Nha, Croatia, Litva, Slovenia, Bulgaria và Hungary cũng được đánh giá là có nguy cơ không đáp ứng yêu cầu về kỷ luật ngân sách, dù mức độ vi phạm nhỏ hơn so với Hà Lan và Malta. Việc chi tiêu vượt ngưỡng tại các nước này được ghi nhận trong các kế hoạch ngân sách đã nộp cho Liên minh châu Âu, khiến triển vọng tuân thủ quy định tài khóa trong trung hạn trở nên khó khăn.

Một nội dung quan trọng của khuyến nghị mới là đề xuất khởi động quy trình xử lý thâm hụt ngân sách quá mức đối với Phần Lan. Quốc gia Bắc Âu này đã vượt mức trần thâm hụt 3% trong năm ngoái, với mức 4,5% GDP, và dự kiến đạt 4,3% trong năm nay. Theo Ủy ban châu Âu, đây là điều kiện để khởi động quy trình xử lý, trong đó các nước thành viên có thể đưa ra quyết định về việc yêu cầu Phần Lan thực hiện các biện pháp điều chỉnh tài khóa.

Ông Dombrovskis lưu ý Phần Lan đang trải qua những điều kiện đặc biệt, bao gồm rủi ro địa chính trị gia tăng và việc đóng cửa biên giới với Nga. Những yếu tố này đã gây tác động mạnh đến hoạt động kinh tế của nước này, khiến tăng trưởng đình trệ trong thời gian gần đây. Do đó, nếu đa số các quốc gia thành viên xác nhận Helsinki vi phạm quy tắc tài chính, Ủy ban sẽ đề xuất mức cắt giảm chi tiêu phù hợp với bối cảnh khó khăn mà Phần Lan đang đối mặt, đồng thời tính đến nhu cầu tăng chi tiêu quốc phòng của nước này.

Đọc thêm: Tín hiệu tích cực từ cuộc trao đổi giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình

Tình hình của Pháp cũng được đề cập trong đánh giá của Ủy ban châu Âu. Năm ngoái, Pháp đã bị đưa vào thủ tục thâm hụt quá mức và gần đây gặp khó khăn trong việc thông qua ngân sách mới nhằm kiểm soát chi tiêu. Tuy nhiên, dựa trên dự thảo kế hoạch ngân sách do Paris trình lên, Ủy ban cho rằng Pháp hiện đáp ứng yêu cầu theo các quy tắc tài chính của Liên minh châu Âu. Ông Dombrovskis nhấn mạnh rằng kết quả cuối cùng của quá trình thông qua ngân sách phải bám sát các mục tiêu đã nêu trong dự thảo, trong đó thâm hụt năm 2026 cần đạt mức 4,7% GDP, phù hợp với hạn mức chi tiêu đã thống nhất.

Ông cho biết Ủy ban châu Âu sẽ đánh giá lại tình hình sau khi Pháp hoàn tất quá trình thảo luận và thông qua ngân sách, dựa trên mức độ tuân thủ các mục tiêu tài khóa đề ra.

Tại Ý, chính phủ của Thủ tướng Giorgia Meloni dự báo thâm hụt ngân sách sẽ giảm xuống còn 3% trong năm nay và 2,8% vào năm sau. Theo đánh giá ban đầu của Ủy ban châu Âu, triển vọng của Ý đang cải thiện và nước này có khả năng sẽ thoát khỏi quy trình thâm hụt quá mức vào mùa xuân tới, nếu các dự báo về giảm thâm hụt được duy trì.