EU rót 650 triệu euro nâng cấp lưới điện và hydro xuyên biên giới

Hôm thứ Tư, Ủy ban châu Âu thông báo phân bổ 650 triệu euro (khoảng 774 triệu USD) cho 14 dự án điện và hydro xuyên biên giới, hướng tới mục tiêu hiện đại hóa hệ thống lưới điện đã cũ và khai thác hiệu quả hơn các nguồn năng lượng sạch trong toàn khối.

Động thái này nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn hạ tầng đang cản trở quá trình chuyển dịch năng lượng của châu Âu, trong bối cảnh năng lượng gió và năng lượng mặt trời tăng trưởng nhanh nhưng chưa được hấp thụ trọn vẹn vào hệ thống.

Theo kế hoạch phân bổ, Tây Ban Nha là nước nhận mức hỗ trợ lớn nhất với 180 triệu euro (khoảng 214 triệu USD). Các quốc gia Baltic gồm Ba Lan, Estonia, Latvia và Lithuania sẽ nhận tổng cộng 112 triệu euro (khoảng 133 triệu USD) cho một dự án điện xuyên biên giới, trong khi dự án chung giữa Romania và Bulgaria dự kiến nhận 103 triệu euro (khoảng 123 triệu USD).

Ủy ban châu Âu cho biết ba dự án này thuộc nhóm các dự án điện quy mô lớn hàng đầu được hưởng lợi từ nguồn tài trợ của EU, bao gồm cả việc phát triển và nâng cấp lưới điện thông minh.

Một số quốc gia khác cũng được cấp vốn để cải tạo hạ tầng điện. Áo nhận 1 triệu euro (khoảng 1,2 triệu USD), dự án kết nối Hy Lạp - Ai Cập nhận 9 triệu euro (khoảng 10,7 triệu USD) và Slovakia nhận 62 triệu euro (khoảng 73,8 triệu USD). Các khoản hỗ trợ này được triển khai thông qua Cơ chế Kết nối Châu Âu (CEF), công cụ tài chính của EU dành cho các dự án hạ tầng năng lượng và tăng cường hợp tác xuyên biên giới.

Ủy ban châu Âu cho biết nhiều hệ thống lưới điện hiện nay được xây dựng từ nhiều thập kỷ trước, thiếu công suất, độ linh hoạt và các công cụ điều khiển kỹ thuật số cần thiết để tiếp nhận sản lượng lớn điện gió và điện mặt trời. Thực trạng này dẫn tới tắc nghẽn lưới, cắt giảm sản lượng và lãng phí điện năng không phát thải carbon.

Tại Tây Ban Nha, nguồn vốn EU sẽ được sử dụng để phát triển nhà máy thủy điện Aguayo. Dự án đặt mục tiêu đạt công suất từ 9 GW đến 10 GW vào năm 2027, tương đương lượng điện đủ cung cấp cho khoảng 7,5 triệu đến 12 triệu hộ gia đình.

Đối với khu vực Baltic, dự án chung của Ba Lan, Estonia, Latvia và Lithuania nhằm đồng bộ hóa cơ sở hạ tầng điện, tăng cường kết nối và phối hợp vận hành giữa các hệ thống quốc gia. Ủy ban châu Âu cho biết dự án này có vai trò quan trọng trong việc nâng cao an ninh năng lượng của khu vực.

Dự án giữa Romania và Bulgaria tập trung hiện đại hóa hạ tầng điện để đáp ứng các tiêu chuẩn lưới điện thông minh, áp dụng cho cả mạng lưới truyền tải và phân phối, đồng thời cải thiện khả năng kết nối khu vực.

Ủy viên châu Âu phụ trách Năng lượng và Nhà ở, Dan Jørgensen, cho biết các dự án được hỗ trợ tài chính nhằm tạo điều kiện cung cấp năng lượng sạch với chi phí thấp hơn cho người tiêu dùng và tăng cường an ninh năng lượng của EU.

Đọc thêm: Đức thừa nhận không thể viện trợ thêm hệ thống Patriot cho Ukraine

Bên cạnh các dự án điện, gói tài trợ lần này cũng bao gồm nhiều hạng mục liên quan đến hydro. Đức là quốc gia nhận mức hỗ trợ lớn nhất trong lĩnh vực này, với dự án lưu trữ hydro do đơn vị vận hành kho lưu trữ khí Gronau-Epe REW triển khai và nhận 120,11 triệu euro (143 triệu USD) trong khi nhà ga hydro tại Wilhelmshaven do công ty năng lượng Uniper Green dẫn đầu được phân bổ 10,63 triệu euro (12,7 triệu USD).

Hà Lan được phân bổ 25,62 triệu euro (30,5 triệu USD) cho dự án nhà ga hydro ACE tại cảng Rotterdam, do nhà vận hành mạng khí đốt quốc gia Gasunie phối hợp với các doanh nghiệp logistics và lưu trữ năng lượng, HES International và Vopak phát triển, nhằm tiếp nhận, lưu trữ và chuyển đổi amoniac thành hydro phục vụ công nghiệp.

Áo, Bulgaria, Pháp và Slovakia cũng nằm trong danh sách các quốc gia nhận tài trợ cho các dự án hydro. Theo quy định của EU, ít nhất 100 dự án hạ tầng hydro đủ điều kiện nhận hỗ trợ tài chính vào tháng 11/2025.

Theo luật năng lượng tái tạo của EU, khối 27 quốc gia thành viên đặt mục tiêu sản xuất 10 triệu tấn hydro vào năm 2030 và nhập khẩu thêm 10 triệu tấn. Đợt kêu gọi đề xuất tiếp theo cho các dự án hạ tầng năng lượng trong khuôn khổ CEF dự kiến được triển khai từ tháng 4 đến tháng 6.