Giải Báo chí về phát triển văn hóa và xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh lần thứ IX: Lan tỏa giá trị văn hóa, khơi thông nguồn lực phát triển Thủ đô

Đa dạng đề tài, phản ánh những vấn đề lớn của Thủ đô

Giải Báo chí về phát triển văn hóa và xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh lần thứ IX - năm 2026 do Thành ủy Hà Nội tổ chức, tiếp tục cho thấy sức lan tỏa, thu hút đông đảo đội ngũ người làm báo cả nước tham gia. Trong bối cảnh các cơ quan báo chí tổ chức sắp xếp, tinh gọn, năm nay Ban Tổ chức nhận được 244 tác phẩm, song số lượng đơn vị, cơ quan báo chí tham gia tăng cao với 40 đơn vị, cơ quan báo chí, gồm 2 cơ quan báo chí Hà Nội và 38 cơ quan báo chí Trung ương, bộ, ngành, địa phương.

Các tác phẩm thuộc đầy đủ loại hình báo chí, trong đó có 37 tác phẩm báo in, 139 tác phẩm báo điện tử, 18 tác phẩm phát thanh và 50 tác phẩm truyền hình. Riêng báo điện tử có 21 tác phẩm ảnh báo chí. Số lượng đơn vị, cơ quan báo chí tham gia tăng cao, đặc biệt là sự hưởng ứng của báo chí Trung ương, bộ, ngành, địa phương, trong đó có báo chí thành phố Hồ Chí Minh.

Sau vòng Sơ khảo, Hội đồng thống nhất lựa chọn 80 tác phẩm có chất lượng vào vòng Chung khảo, trong đó, các cơ quan báo chí Hà Nội có 28 tác phẩm; các cơ quan báo chí Trung ương, bộ, ngành và địa phương có 52 tác phẩm. Ngày 14-9, Hội đồng thống nhất lựa chọn 34 tác phẩm xuất sắc nhất đề xuất xem xét trao giải, đồng thời bình chọn 2 cơ quan báo chí đồng hạng xuất sắc.

Theo đánh giá của Hội đồng Giám khảo và Ban Tổ chức, các tác phẩm năm nay cơ bản bám sát định hướng phát triển văn hóa, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh và các nghị quyết, chương trình của Thành ủy về phát triển văn hóa, xây dựng và phát triển Thủ đô.

Nhận xét về chất lượng các tác phẩm tham gia năm nay, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, thành viên Hội đồng chung khảo cho biết, giá trị của một giải báo chí về văn hóa không chỉ nằm ở số lượng hay hình thức thể hiện, mà còn ở khả năng phát hiện những vấn đề có ý nghĩa đối với sự phát triển của Thủ đô, kể những câu chuyện chân thực, giàu sức thuyết phục và khơi dậy trách nhiệm xã hội.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn đánh giá, đề tài văn hóa Hà Nội phản ánh trong các tác phẩm dự thi năm nay không còn chỉ được tiếp cận từ góc độ bảo tồn di tích, lễ hội hay nếp sống truyền thống, mà được đặt trong những chuyển động lớn của đô thị hiện đại. Đó là mối quan hệ giữa bảo tồn di sản và phát triển; giữa bản sắc Thăng Long - Hà Nội với sức sáng tạo của thế hệ trẻ; giữa không gian văn hóa cộng đồng và chất lượng sống; giữa ứng xử nơi công cộng, trên môi trường số với hình ảnh người Hà Nội thanh lịch, văn minh.

Còn theo nhà báo Hồ Quang Lợi, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam đánh giá, năm nay, các tác phẩm có nội dung phong phú, phản ánh từ chiều sâu lịch sử, văn hóa Thăng Long - Hà Nội đến những vấn đề đặt ra trong giai đoạn phát triển mới. Các chủ đề nổi bật gồm bảo tồn, phát huy giá trị di sản và bản sắc văn hóa; văn hóa ứng xử, gia đình và cộng đồng; quy hoạch, kiến trúc, không gian văn hóa đô thị; làng nghề, nghệ nhân, ẩm thực; phát triển công nghiệp văn hóa và xây dựng hệ giá trị văn hóa, con người Hà Nội.

Các tác phẩm không chỉ nhận diện những giá trị văn hóa cần gìn giữ, phát huy mà còn gợi mở giải pháp để văn hóa trở thành nguồn lực trong quá trình phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

Một Hà Nội với tầm nhìn văn hoá chiến lược

Một trong những điểm nổi bật được Hội đồng Giám khảo ghi nhận là chất lượng tác phẩm có sự đồng đều hơn giữa báo chí Trung ương, các bộ, ngành và báo chí Hà Nội. Các cơ quan báo chí đã có sự chỉ đạo tập trung, bài bản, lựa chọn đề tài bám sát trọng tâm và gửi tác phẩm theo đúng quy định, thể lệ của Ban Tổ chức.

Ở từng loại hình, các tác phẩm thể hiện những thế mạnh riêng. Tác phẩm truyền hình được đầu tư công phu về hình ảnh, hiện trường và cách thể hiện sáng tạo, bám sát nội dung, chủ trương và định hướng lớn của Trung ương, thành phố. Báo điện tử chiếm ưu thế về số lượng, đồng thời phát huy lợi thế công nghệ, đổi mới phương thức thể hiện và tiếp cận công chúng. Các yếu tố đa phương tiện góp phần tăng sức hấp dẫn, tạo sự mới mẻ trong truyền tải thông tin.

Đối với báo in, dù số lượng tác phẩm tham dự còn khiêm tốn, chất lượng được đánh giá khá tốt, tương đối đồng đều, thể hiện sự chỉn chu về nội dung và hình thức. Ảnh báo chí cũng ghi nhận số lượng đáng chú ý, với 21 tác phẩm dự thi, gồm ảnh phóng sự và ảnh đơn, cao nhất kể từ khi Giải được tổ chức.

Nhiều tác phẩm được đánh giá có dấu ấn như: “Khơi nguồn dòng di sản, kiến tạo Thủ đô Hà Nội văn minh”; “Hà Nội trong tầm nhìn 100 năm: Từ mạch nguồn văn hiến đến dáng hình tương lai”, “Thủ đô Hà Nội trong tầm nhìn vượt thế kỷ”, “Nghị quyết 02 - Từ tầm nhìn đến diện mạo Thủ đô”, “Nghe Hà Nội kể”, “Cầu Long Biên - hành trình tìm lại hình của thép”, “Để ẩm thực trở thành ‘đại sứ văn hóa’ Thủ đô”, “Kiến tạo hệ sinh thái số: để di sản Việt định danh toàn cầu”, “Làng nghề: ‘Làng trong phố’ dưới góc nhìn Nghị quyết 80 và Quy hoạch Thủ đô 100 năm”, “Thiết chế văn hóa trong đời sống đô thị”, “Vun đắp cốt cách người Hà Nội trong thời đại mới”…

Nhà báo Đoàn Anh Tuấn, đại diện nhóm tác giả Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội thực hiện tác phẩm “Khơi nguồn dòng di sản, kiến tạo Thủ đô Hà Nội văn minh” đăng trên Báo Hànộimới điện tử cho biết, xuất phát từ yêu cầu đặt văn hóa ở vị trí trung tâm trong tiến trình phát triển Thủ đô, đồng thời xác định sông Hồng là một trong những trục phát triển chiến lược, nhóm tác giả đã thực hiện loạt bài nhằm làm rõ tiềm năng phát huy các giá trị văn hóa nghìn năm và kiến tạo không gian sáng tạo mới trên trục đại lộ cảnh quan sông Hồng. Qua tác phẩm, nhóm tác giả mong muốn nhấn mạnh yêu cầu hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, giữa quá trình hiện đại hóa đô thị với trách nhiệm gìn giữ, phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa, qua đó góp phần xây dựng Hà Nội trở thành Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại và hạnh phúc.

Cùng quan tâm đến tầm nhìn dài hạn của Thủ đô, nhà báo Nguyễn Thị Toan (Báo Tiền Phong), đại diện nhóm tác giả loạt bài “Hà Nội trong tầm nhìn 100 năm: Từ mạch nguồn văn hiến đến dáng hình tương lai” cho biết, loạt bài đặt vấn đề về vai trò của văn hóa trong các quyết định phát triển của Hà Nội. Theo nhóm tác giả, các giá trị văn hiến cần được chuyển hóa thành chất lượng sống hôm nay; bảo tồn di sản phải tính đến cuộc sống của người gìn giữ, còn đầu tư văn hóa cần tạo cơ hội để người dân tham gia, sáng tạo và thụ hưởng.

Trong khi đó, Trung tá, nhà báo Trần Hoàng Hoàng (Báo Quân đội nhân dân), đại diện nhóm tác giả loạt bài “Để ẩm thực trở thành ‘đại sứ văn hóa’ Thủ đô”, nhấn mạnh tiềm năng của ẩm thực Hà Nội trong việc trở thành thương hiệu sản phẩm công nghiệp văn hóa, góp phần nâng cao sức mạnh mềm của Thủ đô. Loạt bài không chỉ tôn vinh giá trị ẩm thực mà còn thẳng thắn chỉ ra những điểm yếu trên cơ sở thu thập tư liệu khách quan.

Kế tiếp 8 mùa giải thành công, Giải Báo chí về phát triển văn hóa và xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh lần thứ IX - năm 2026 tiếp tục cho thấy sức lan tỏa và ý nghĩa thiết thực đối với sự nghiệp phát triển văn hóa Thủ đô. Qua những tác phẩm được đầu tư công phu, giàu tính phát hiện và trách nhiệm xã hội, Giải không chỉ phản ánh sinh động những thành tựu, mô hình hay, cách làm sáng tạo trong phát triển văn hóa mà còn góp phần nhận diện những vấn đề đặt ra trong thực tiễn, đề xuất giải pháp và khơi dậy tinh thần đổi mới. Qua đó, báo chí tiếp tục khẳng định vai trò đồng hành cùng Thủ đô trong bảo tồn, phát huy các giá trị di sản, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, khơi thông nguồn lực văn hóa cho phát triển bền vững của Thủ đô.