Xã Phúc Lộc khơi nguồn lực văn hóa xây dựng nông thôn mới

Tại xã Phúc Lộc, việc bảo tồn, phát huy giá trị di tích đình Vân Cốc đang mở ra hướng phát triển du lịch gắn với nông nghiệp, làng nghề và sản phẩm đặc trưng, góp phần xây dựng nông thôn mới hiện đại nhưng vẫn gìn giữ bản sắc quê hương.

Đánh thức nguồn lực từ di sản

Được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố năm 1999, đình Vân Cốc là công trình có giá trị về lịch sử, văn hóa, kiến trúc và tín ngưỡng của xã Phúc Lộc. Đình thờ ba vị Thành hoàng làng là bà Phùng Ả Tú, bà Phùng Ả Huyền và bà Hoàng Thượng Cát, những nữ tướng dưới trướng Hai Bà Trưng. Trải qua nhiều thế hệ, ngôi đình không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng mà còn lưu giữ những ký ức, phong tục và truyền thống của cộng đồng dân cư địa phương.

Ông Phùng Văn Thanh, Trưởng tiểu ban quản lý di tích đình Vân Cốc cho biết, những giá trị về thần tích, truyền thuyết, nghi lễ, phong tục và tín ngưỡng được người dân gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ. Trong đó, lễ hội đình Vân Cốc diễn ra hằng năm từ ngày 12 đến ngày 15 tháng Giêng, với các hoạt động rước, dâng hương, tế lễ, giao lưu văn hóa, văn nghệ và trò chơi dân gian, là dịp để người dân tưởng nhớ tiền nhân, củng cố sự gắn kết cộng đồng và tiếp nối truyền thống quê hương.

Từ những giá trị được gìn giữ qua thời gian, đình Vân Cốc đang trở thành điểm tựa để Phúc Lộc khai thác nguồn lực văn hóa phục vụ phát triển. Bởi xây dựng nông thôn mới không chỉ là đầu tư hạ tầng, chỉnh trang cảnh quan mà còn cần bảo tồn di sản, phát huy bản sắc và tạo dựng môi trường sống giàu giá trị tinh thần cho người dân.

Lợi thế của Phúc Lộc là di tích nằm trong không gian làng quê giàu bản sắc, gắn với sông Hồng, sông Đáy, vùng bãi bồi, các khu sản xuất nông nghiệp và vườn cây ăn quả. Địa phương có nhiều sản phẩm đặc trưng như bưởi Tam Vân, chanh Vân Hà, chuối Vân Nam, nho Xuân Đình, ổi, rau an toàn cùng sản phẩm gắn với nghề truyền thống, ẩm thực như bánh, bún Thanh Chiểu, nghề làm đậu Linh Chiểu và các sản phẩm thuộc Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP).

Đây là những nguồn lực có thể bổ trợ cho nhau trong quá trình xây dựng nông thôn mới. Nếu di tích và lễ hội tạo chiều sâu văn hóa, thì nông sản, làng nghề, ẩm thực và cảnh quan nông thôn mang đến những trải nghiệm cụ thể cho du khách. Khi được kết nối hợp lý, các giá trị ấy không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh quê hương mà còn mở rộng cơ hội tiêu thụ sản phẩm, phát triển dịch vụ và nâng cao thu nhập cho người dân.

Chủ tịch UBND xã Phúc Lộc Lê Văn Thu cho biết, thời gian qua, địa phương quan tâm đầu tư, tu bổ, tôn tạo di tích đình Vân Cốc; từng bước hoàn thiện cảnh quan, cơ sở vật chất và điều kiện phục vụ khách tham quan. Tại di tích đã có hệ thống thông tin giới thiệu, sơ đồ tham quan, mã QR; đội ngũ hướng dẫn viên hỗ trợ thuyết minh, giúp du khách tìm hiểu lịch sử và giá trị văn hóa. Xã cũng từng bước kết nối di tích với các sản phẩm nông nghiệp, OCOP và đặc sản địa phương.

Những nỗ lực đó bước đầu đem lại kết quả tích cực. Trong 8 tháng đầu năm 2026, đình Vân Cốc đã đón hơn 3.000 lượt khách và hơn 30 đoàn đến tham quan, chiêm bái, tìm hiểu lịch sử, văn hóa. Kết quả này cho thấy tiềm năng khai thác giá trị di sản của địa phương, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện sản phẩm du lịch, nâng cao chất lượng phục vụ và tạo sự liên kết chặt chẽ hơn giữa điểm đến với các hoạt động kinh tế nông thôn.

Gắn với mục tiêu nông thôn mới hiện đại

Từ việc bảo tồn, phát huy giá trị đình Vân Cốc, Phúc Lộc định hướng kết nối di sản với du lịch sinh thái, nông nghiệp, làng nghề, ẩm thực và trải nghiệm cộng đồng. Đây là hướng đi phù hợp với mục tiêu xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2025-2030, hướng tới mô hình nông thôn mới hiện đại, phát triển hài hòa giữa kinh tế, văn hóa và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.

Anh Nguyễn Kiều Dũng, người con quê hương Phúc Lộc, gắn bó với đình Vân Cốc từ thuở nhỏ, vẫn nhớ hình ảnh ngôi đình trong những năm tháng xưa. Lúc đó đình còn nhỏ bé, khuôn viên còn hoang sơ, cây cối um tùm. Nhà cách đình khoảng 500m, anh thường xuyên qua lại và chứng kiến sự đổi thay của di tích. Ngôi đình được tu bổ, tôn tạo khang trang, từng bước trở thành điểm đến du lịch của địa phương, anh Dũng càng thêm tự hào, mong muốn di sản tiếp tục được gìn giữ, phát huy giá trị, góp phần làm đẹp quê hương.

Thầy Nguyễn Văn Túc, nguyên Hiệu trưởng Trường THPT Nhân Chính, hiện là Hiệu trưởng Trường liên cấp Dwight tại Nguyễn Xiển, người con quê hương Phúc Lộc, cho rằng, đình là di tích hội tụ những giá trị lịch sử, văn hóa, tâm linh và truyền thống cách mạng. Đáng chú ý, đây không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của một làng mà còn là không gian gắn kết cộng đồng nhiều địa phương, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn.

Thầy Nguyễn Văn Túc mong muốn tổ chức các chương trình trải nghiệm thực tế cho học sinh tại đình Vân Cốc. Thông qua tham quan, tìm hiểu lịch sử và văn hóa địa phương, các em có thêm cơ hội tiếp cận di sản, bồi đắp tình yêu quê hương và ý thức gìn giữ truyền thống. Khi di tích trở thành không gian học tập và trải nghiệm, giá trị văn hóa không chỉ được bảo tồn mà còn tiếp tục hiện diện trong đời sống, được trao truyền cho thế hệ tương lai.

Theo Chủ tịch UBND xã Phúc Lộc Lê Văn Thu, Đề án phát triển du lịch xã Phúc Lộc giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã xác định định hướng xây dựng đình Vân Cốc trở thành điểm đến văn hóa, lịch sử, tâm linh có bản sắc, đồng thời kết nối với các điểm di tích, vùng sản xuất nông nghiệp và địa chỉ trải nghiệm khác để hình thành những tuyến du lịch đa dạng.

Thời gian tới, xã tiếp tục số hóa thông tin về di tích, lịch sử, lễ hội, điểm tham quan và sản phẩm địa phương; tăng cường sử dụng mã QR, nền tảng số, mạng xã hội và website để quảng bá hình ảnh quê hương. Đây là giải pháp giúp người dân, du khách tiếp cận thông tin thuận tiện hơn, đồng thời hỗ trợ kết nối điểm đến với sản phẩm nông nghiệp, OCOP và các hoạt động trải nghiệm.

Từ đình Vân Cốc, Phúc Lộc đang từng bước chuyển hóa những giá trị văn hóa vốn có thành nguồn lực phục vụ phát triển. Hướng đi này không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh quê hương, mở rộng cơ hội phát triển kinh tế mà còn tạo nền tảng tinh thần cho cộng đồng, nâng cao chất lượng đời sống và gìn giữ bản sắc vùng quê Xứ Đoài.

Phát huy đúng giá trị di sản, gắn văn hóa với sinh kế và sự tham gia của người dân sẽ là một trong những hướng đi quan trọng để Phúc Lộc xây dựng nông thôn mới hiện đại, giàu bản sắc và phát triển bền vững.

*Bài viết có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối các Chương trình mục tiêu quốc gia thành phố Hà Nội.