Hài hòa giữa bảo tồn và phát huy giá trị

 

 

 

Ngay trong sáng 25/7, tại Phiên họp, cho ý kiến về Đồ án Quy hoạch bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Khu di tích trung tâm Hoàng thành Thăng Long (HTTL) và Khu di tích Thành Cổ Loa (TCL), Chủ tịch Nguyễn Thế Thảo cho biết: "TP đang tập trung cho Quy hoạch chung Thủ đô, trong đó quan tâm đến quy hoạch của các di sản như HTTL và TCL, để giá trị lịch sử không chỉ được bảo tồn mà còn phát huy hiệu quả".

 

 

Theo báo cáo của Ban Chủ nhiệm đồ án (Viện QH - KT nông thôn và đô thị), Quy hoạch bảo tồn tôn tạo và phát huy giá trị Khu di tích trung tâm HTTL xây dựng theo 3 nhiệm vụ Chính phủ đã phê duyệt là: Quy hoạch chi tiết khu HTTL - Hà Nội; Đề án bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Khu di tích trung tâm HTTL - Hà Nội; Nhiệm vụ quản lý quy hoạch bảo tồn phát huy giá trị Khu di tích trung tâm HTTL - Hà Nội. 

 

Thông qua tư liệu, bản đồ, đồ án đã nhận diện sự thay đổi của Kinh thành Thăng Long qua các thời kỳ lịch sử: Cấm thành Thăng Long thời Nguyễn, một số di tích, giá trị của khu Thành cổ, giá trị khu khảo cổ học 18 Hoàng Diệu, giá trị toàn cầu được UNESCO công nhận, hiện trạng sử dụng đất, hiện trạng giao thông, hiện trạng các công trình kiến trúc cây xanh... 

 

KTS Vũ Đình Thành, Phó Viện trưởng Viện QH - KT nông thôn và đô thị, Chủ nhiệm đồ án cũng đã đề xuất các phương án để kết nối không gian lịch sử giữa khu khảo cổ 18 Hoàng Diệu với khu trung tâm HTTL bằng biện pháp xây dựng lối đi ngầm xuyên qua đường Hoàng Diệu hoặc đổi đường Hoàng Diệu thành tuyến phố đi bộ. Và để kết nối giữa điện Kính Thiên và cửa Đoan Môn cần di chuyển nhà Cục Tác chiến...

 

Qua 10 lần đóng góp ý kiến, đồ án nhận được sự nhất trí cao về cách thức đặt vấn đề, quan điểm quy hoạch và các giải pháp do đơn vị tư vấn đề xuất. Tuy nhiên, Phó Chủ tịch UBND TP Vũ Hồng Khanh vẫn băn khoăn với đề xuất xây dựng lối đi ngầm xuyên qua đường Hoàng Diệu có thật sự cần thiết, trong khi đã có đường hướng chuyển đổi tuyến đường Hoàng Diệu thành tuyến phố đi bộ và không gian di tích hiện tại là không gian nổi. Đó là chưa kể dưới lòng đất của khu vực này sẽ động chạm đến rất nhiều dấu vết di tích. 

 

Chủ tịch Nguyễn Thế Thảo cho rằng, Đồ án mới chỉ chú trọng đến bảo tồn mà chưa thể hiện được các yêu cầu của việc phát huy giá trị. Đồ án coi khu di tích trung tâm HTTL là công viên văn hóa lịch sử, thì cần thể hiện yếu tố lịch sử để bảo tồn và phát huy giá trị. Ban Chủ nhiệm đồ án cần đánh giá lại giá trị kiến trúc của 119 công trình, xem xét công trình nào cần bảo tồn, công trình nào cần phục dựng và công trình nào cần hạ giải hay bổ sung. 

 

 

 

 

Trong hạng mục bảo tồn, Chủ tịch Nguyễn Thế Thảo đặc biệt lưu ý việc bảo tồn điện Kính Thiên phải đưa vào nội dung trọng điểm. Bởi, phục dựng là chủ trương của TP và chúng ta hoàn toàn có điều kiện để phục dựng, phục chế. Hiện tại, khu di tích chưa có được hình ảnh đặc trưng của khu vực Hoàng cung quy mô lộng lẫy như sử sách ghi lại. Vì vậy, chúng ta nên khẳng định điểm nhấn là khu vực các cổng và điện Kính Thiên. Cố gắng từ nay đến năm 2020 tập trung phục dựng để khách tham quan có thể nhìn thấy và hình dung, chứ không mang tính tưởng tượng như hiện nay. Được biết, Trung tâm bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội đang xây dựng đồ án phục dựng điện Kính Thiên. Dự kiến sẽ trình UBND TP xem xét vào tháng 8/2013. 

 

Bên cạnh lưu ý về vấn đề bảo tồn, Chủ tịch Nguyễn Thế Thảo nhấn mạnh đến quy hoạch hạ tầng giao thông xung quanh, nghiên cứu lại khu vực kết nối không gian giữa quảng trường Ba Đình, khu Phủ Chủ tịch và khu di tích, kết nối không gian bên trong giữa trung tâm HTTL và khu khảo cổ 18 Hoàng Diệu. Phía trước quảng trường Đoan Môn phải giữ đúng là sân của cổng thành, không nên gây cản trở hoạt động của cộng đồng bên ngoài hướng vào. Sau Hậu Lâu đến sân điện Kính Thiên phải bảo tồn không gian cổ kính; rà soát các hạng mục, bảo tồn Hậu Lâu, Cửa Bắc theo hướng bảo tồn di vật, khai thác bảo tàng ngoài trời gắn với dịch vụ phục vụ du khách... nhằm mục đích phát huy giá trị lâu bền của di tích.

 

Sau hội nghị ngày 25/7, Đồ án Quy hoạch bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Khu di tích trung tâm HTTL sẽ được hoàn chỉnh, xin ý kiến của Bộ Xây dựng trước khi trình Chính phủ phê duyệt.

 

 

Đồ án Quy hoạch bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Khu dích TCL được xây dựng theo định hướng bảo tồn, phân vùng hoạt động, dự báo phát triển kinh tế, xã hội, các chỉ tiêu chung kiểm soát phát triển, định hướng phát triển hạ tầng, định hướng phát triển giao thông. Đồ án được đánh giá cao, phân tích tương đối kỹ, đề xuất được định hướng, giải pháp quy hoạch cơ bản theo yêu cầu nhiệm vụ đề ra. Tuy nhiên, theo ông Dương Đức Tuấn - Phó Giám đốc Sở QH - KT Hà Nội: "Đồ án mới ở mức đề xuất cơ bản quy hoạch phân khu. Quy trình lấy ý kiến nhân dân chưa hoàn thành. Kinh nghiệm từ làng cổ Đường Lâm nên cần lưu ý đến vấn đề dân sinh". 

 

Chủ tịch Nguyễn Thế Thảo cho rằng, đồ án Quy hoạch bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Khu dí tích TCL không chỉ là bảo tồn mà liên quan đến vấn đề con người. Chính vì vậy cần tôn trọng sự tồn tại hiện có, sự phát triển của dân cư các làng mạc đang sinh sống trong di tích. Tuy nhiên, phải đảm bảo hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, mở rộng kết cấu hạ tầng nhưng không cho phép xây dựng những công trình cao tầng, mặt tiền đắp, trát tùy tiện. Ngoài ra, cần phục dựng, tôn vinh, bảo tồn giá trị lịch sử của các công trình còn lại, đặc biệt là TCL, tiếp đến bảo tồn các giá trị văn hóa phi vật thể như truyền thuyết nỏ thần, lễ hội...

 

Vấn đề quy hoạch di sản đã được bàn thảo nhiều trong các hội nghị của TP thời gian qua. Hiện nay, các ngành đã nghiêng về hướng siết chặt quản lý, trong khi đó ở lĩnh vực di sản đòi hỏi sự hài hòa giữa quản lý và phát triển. Điều đó đòi hỏi sự năng động sáng tạo trong tổ chức, linh hoạt trong quản lý và điều hành trong giai đoạn hiện nay để không chỉ được bảo tồn mà còn phát huy giá trị của di sản.