Hỗ trợ xây dựng mô hình bảo tàng sinh thái tại 5 tỉnh

Mục tiêu đầu tư dự án hỗ trợ xây dựng mô hình bảo tàng sinh thái nhằm khôi phục, bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc thiểu số thuộc các loại hình di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu. Đồng thời, dự án sẽ cải tạo, nâng cấp không gian sinh hoạt cộng đồng tại các làng, bản để nâng cao mức thụ hưởng về văn hóa cho đồng bào dân tộc, đáp ứng nguyện vọng của Nhân dân địa phương, gắn liền với phát triển du lịch cộng đồng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Quy mô dự án gồm 5 dự án thành phần bao gồm: Dự án thành phần 01, bản Ngàm, xã Sơn Điện, huyện Quan Sơn, tỉnh Thanh Hóa; Dự án thành phần 02, bản Long Thắng, xã Hạnh Dịch, huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An; Dự án thành phần 03, bản Cây Sú, xã Trường Sơn, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình; Dự án thành phần 04, thôn Bắc Hoa, xã Tân Sơn, huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang; Dự án thành phần 05, thôn Kon Vơng Kia, thi trấn Măng Đen, huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum.

Trong đó, các dự án thành phần sẽ bao gồm 3 hợp phần: khảo sát, thiết lập, xây dựng mô hình thí điểm; thiết lập nội dung bảo tàng sinh thái; xây dựng kế hoạch tổ chức, hoạt động và vận hành bảo tàng sinh thái gắn với du lịch cộng đồng.

Theo quyết định, dự án sẽ được thực hiện trong năm 2025 và hoàn thành trước 31/12/2025. Đơn vị tiếp nhận dự án sau khi hoàn thành là các thôn, bản thông qua việc thành lập hợp tác xã nhận bàn giao dự án và thực hiện công tác vận hành, duy trì hoạt động bảo tàng sinh thái.

Bảo tàng sinh thái là mô hình tương đối mới mẻ tại Việt Nam. Đây một trong những phương cách hiệu quả để bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể dựa trên sự đồng thuận tự nguyện của cộng đồng trong việc tự giữ gìn, quản lý và giới thiệu di sản của họ. Phát triển nảo tàng sinh thái cần bảo đảm hai yếu tố cơ bản: môi trường thực hành và cộng đồng chủ thể văn hóa. Trong đó, cộng đồng vừa là chủ thể sáng tạo, vừa là người tự nguyện tham gia trực tiếp vào quá trình bảo tàng hóa và cùng hưởng lợi từ hoạt động này.

Theo các chuyên gia, nếu như với bảo tàng truyền thống, khách tham quan chỉ được tiếp xúc với hiện vật, mẫu vật thì ở mô hình bảo tàng sinh thái, du khách có thể tiếp xúc trực tiếp với một không gian mở, với những người tạo ra hiện vật, chủ thể sáng tạo di sản và tìm hiểu trực tiếp về cuộc sống hàng ngày, văn hóa của họ. Do đó, việc Bộ VHTT&DL phê duyệt chủ trương đầu tư dự án hỗ trợ xây dựng mô hình bảo tàng sinh thái tại các tỉnh Bắc Giang, Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Bình và Kon Tum được kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa đặc sắc của các địa phương này.