Khi “người gác cổng” đổi vai

Trong bối cảnh đó, trạm y tế không thể chỉ dừng ở vai trò tiếp nhận ban đầu, mà đang được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược y tế cơ sở hiện đại.

Khi trạm y tế hoạt động hiệu quả, người dân được theo dõi sức khỏe thường xuyên, bệnh tật được phát hiện sớm, áp lực cho tuyến trên giảm. Ngược lại, nếu “người gác cổng” yếu, hệ thống phía sau khó tránh khỏi quá tải. Vì vậy, tái định vị vai trò trạm y tế, nhất là trong kỷ nguyên số, là yêu cầu mang tính chiến lược, không thể chậm trễ.

Tại Hà Nội, cùng với tiến trình xây dựng chính quyền số và đô thị thông minh, nhiều trạm y tế phường, xã đã bắt đầu chuyển mình theo hướng số hóa. Hồ sơ sức khỏe điện tử, phần mềm quản lý khám chữa bệnh, tiêm chủng, theo dõi bệnh mạn tính, kết nối dữ liệu với tuyến trên từng bước được triển khai. Ở một số nơi, người dân có thể đăng ký khám, tra cứu thông tin sức khỏe, thanh toán không dùng tiền mặt ngay tại trạm y tế. “Người gác cổng” đang dần quen với môi trường số, chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Chuyển đổi số mang lại lợi ích rõ rệt cho cả người dân và cán bộ y tế. Người dân được tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn, giảm thời gian chờ đợi, giảm chi phí đi lại, được quản lý sức khỏe liên tục tại nơi cư trú. Cán bộ y tế giảm bớt áp lực hành chính, nâng cao hiệu quả chuyên môn nhờ dữ liệu đầy đủ, kịp thời. Ở tầm quản lý, dữ liệu y tế cơ sở trở thành nguồn thông tin quan trọng cho dự báo dịch bệnh, xây dựng chính sách và phân bổ nguồn lực.

Tuy nhiên, chuyển đổi số ở trạm y tế cơ sở hiện nay vẫn còn những “điểm nghẽn”. Mức độ triển khai giữa các địa bàn chưa đồng đều. Nhiều trạm y tế thiếu hạ tầng công nghệ, thiết bị lạc hậu, đường truyền chưa ổn định. Thực tế vừa làm hồ sơ giấy, vừa nhập dữ liệu điện tử vẫn tồn tại, làm giảm hiệu quả và tăng gánh nặng cho cán bộ y tế.

Nguồn nhân lực là thách thức không nhỏ. Đội ngũ y tế cơ sở vốn đã mỏng, nay phải đáp ứng thêm yêu cầu về kỹ năng số. Không ít cán bộ còn lúng túng khi tiếp cận phần mềm, hệ thống mới. Nếu thiếu đào tạo bài bản, thiếu hỗ trợ kỹ thuật thường xuyên, chuyển đổi số rất dễ trở thành áp lực, thay vì là công cụ hỗ trợ.

Cơ chế và nguồn lực đầu tư vì thế giữ vai trò quyết định. Chuyển đổi số không chỉ là mua sắm thiết bị, mà là đầu tư dài hạn cho vận hành, bảo trì, nâng cấp và bảo đảm an toàn dữ liệu. Cùng với đó là chính sách đãi ngộ phù hợp để giữ chân và thu hút nhân lực cho y tế cơ sở. Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi có con người đủ năng lực và động lực để vận hành.

Để “người gác cổng” thực sự đổi vai, chuyển đổi số trạm y tế đòi hỏi cách tiếp cận đồng bộ và thực chất. Khi hạ tầng, nhân lực và cải cách hành chính được kết nối hài hòa, trạm y tế xã, phường sẽ có thêm điều kiện phát huy vai trò chăm sóc sức khỏe ban đầu. Quan trọng hơn, niềm tin của người dân chính là yếu tố quyết định để nơi đây trở thành địa chỉ gắn bó thường xuyên với cộng đồng.

Chuyển đổi số không làm thay vai trò con người, mà giúp “người gác cổng” làm tốt hơn sứ mệnh của mình. Khi có đủ cơ chế và nguồn lực, trạm y tế cơ sở sẽ không chỉ là nơi “giữ cửa” cho hệ thống y tế, mà trở thành điểm tựa y tế gần dân, vì dân và của dân trong kỷ nguyên số.