Liên hoan nghệ thuật “Giữa miền di - dịch” dừng chân tại Hà Nội

Liên hoan nghệ thuật lưu động vòng quanh Đông Nam Á được khởi xướng bởi 4 Viện Goethe ở Đông Nam Á vào năm 2023. “Giữa miền di - dịch” quy tụ các nghệ sĩ Đông Nam Á và các nghệ sĩ tha hương đang làm việc, sinh sống tại Đông Nam Á và Đức để tìm hiểu về chủ đề di cư, căn tính.

“Giữa miền di - dịch” trưng bày các tác phẩm mới từ ba chương trình lưu trú nghệ thuật tại Indonesia, Philippines và Việt Nam, cùng các tác phẩm được tuyển chọn qua một vòng mở đơn gần đây. Đây là dự án nghệ thuật đa ngành quy mô lớn, lưu diễn qua 4 TP: Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Denpasar/Bali (Indonesia) và Manila (Philippines) từ tháng 1 - 2/2026.

Tại mỗi điểm dừng chân, mỗi kết nối mới sẽ tiếp tục thành hình, bám rễ, lan tỏa qua các triển lãm, trình diễn cùng các chương trình cộng đồng phản hồi tới từng địa phương. Từ đó nảy nở thành những đối thoại xuyên văn hóa giữa nghệ sĩ với nhau và giữa nghệ sĩ với các cộng đồng bản địa, nơi các câu chuyện, ký ức và cảm quan quyện hòa vào nhau tạo thành một ngôi nhà chung.

Phiên bản tại Hà Nội mang tên “Vị nhà” (Sensing Home), diễn ra từ ngày 9 - 11/1 tại Complex 01. Đây là một khu phức hợp văn hóa dành cho giới trẻ Thủ đô, được tái thiết từ một nhà máy cũ, hướng tới kết nối liên ngành và thúc đẩy trao đổi nghệ thuật, văn hóa giữa các nhóm cộng đồng khác nhau. Tại đây, khái niệm "nhà" không còn bị giới hạn trong bốn bức tường vật lý mà được soi chiếu như một không gian nội tâm lỏng, liên tục biến đổi qua ký ức và những cuộc thương thảo với quá khứ - hiện tại.

Bước vào không gian của liên hoan, ranh giới giữa nghệ thuật và cuộc sống dần xóa nhòa khi khán giả được mời gọi “thâm nhập” vào thế giới nội tâm của người di cư. Trải nghiệm ấy được thêu dệt nên từ sự giao thoa giữa các chất liệu vật lý như ảnh, gốm, video với những chuyển động cơ thể trong múa đương đại và âm hưởng da diết của nhạc chèo ứng tác.

Đáng chú ý, “Vị nhà” còn đánh thức mọi giác quan qua những tương tác mang tính cộng đồng như cùng nấu ăn, thưởng trà hay đi bộ lắng nghe âm thanh đô thị, tạo ra một không gian nơi những câu chuyện cá nhân và ký ức tập thể cùng đồng hiện.

Viện trưởng Viện Goethe Hà Nội Oliver Brandt cho biết, đời sống văn hóa tại Đức chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi sự đa dạng và những nghệ sĩ có nguồn gốc di cư. Nhiều tiếng nói nghệ thuật quan trọng tại Đức hiện nay đến từ các gia đình gốc Đông Nam Á hoặc chính họ là những người đã di cư sang Đức. Dự án này phản hồi trực tiếp nhu cầu của bối cảnh nghệ thuật đương đại, nơi sự trao đổi và đối thoại là yếu tố then chốt cho sự phát triển.

Ở mỗi điểm dừng, liên hoan quy tụ từ 12 - 15 nghệ sĩ, với tổng cộng 14 tác phẩm gồm trình diễn, workshop và sắp đặt. Bên cạnh đó là 4 chương trình cộng đồng như chiếu phim, các thử nghiệm nấu ăn tập thể và những bữa ăn chung.

Ban Tổ chức giới thiệu các hoạt động này nhằm tạo đối thoại xuyên văn hóa giữa nghệ sĩ với nghệ sĩ và giữa nghệ sĩ với cộng đồng bản địa, nơi các câu chuyện, ký ức và cảm quan có thể “quyện hòa vào nhau tạo thành một ngôi nhà chung”.

Tại Hà Nội, liên hoan giới thiệu các nghệ sĩ: Nguyễn Phương - Đan (Việt Nam - Đức), Hà Thúy Hằng (Việt Nam), Sarnt Utamachote (Thái Lan), nhóm groundtable (Thái Lan - Đức), “Fungi” Phương Trần Minh (Việt Nam - Đức), Bilawa Ade Respati (Indonesia), Nelden Djakababa Gericke (Indonesia – Philippines - Đức), Phạm Minh Đức (Việt Nam - Đức), Noutnapha Soydala (Lào), Seah Zelin (Malaysia), Jules Leaño (Philippines – Scotland - Đức) và Hiền Hoàng (Việt Nam -Đức).

Giám tuyển Nguyễn Hải Yến (Red) chia sẻ: "Sự kiện là một lời mời chúng ta nghĩ lại về căn tính di cư – không chỉ đơn thuần là sự di chuyển của thân xác mà còn là sự trao đổi liên tục về ý nghĩa, cử chỉ, đồ vật, âm thanh, hình ảnh và ký ức, đan xen vào nhau tạo nên những cuộc sống xuyên suốt nhiều vùng địa lý và chân trời.