Mở kỷ nguyên phát triển mới của giao thông đô thị TP Hồ Chí Minh

Buổi lễ được tổ chức tại tòa nhà văn phòng Depot Tham Lương (phường Đông Hưng Thuận), do Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP Hồ Chí Minh làm chủ đầu tư. Phát biểu tại sự kiện, Trưởng Ban MAUR Phan Công Bằng cho biết tuyến metro số 2 có tổng chiều dài 11,3km, điểm đầu từ ga trung tâm Bến Thành, chạy dọc theo trục Cách Mạng Tháng Tám – Trường Chinh và kết thúc giai đoạn này tại ga Tân Bình. Đây là những tuyến đường có mật độ giao thông rất cao, thường xuyên quá tải, gây áp lực lớn lên hệ thống giao thông đường bộ.

Theo định hướng phát triển giao thông đô thị, TP Hồ Chí Minh xác định xây dựng mạng lưới metro liên thông, đồng bộ, trong đó các tuyến hội tụ tại khu vực trung tâm và lan tỏa ra các hướng phát triển của TP. Trong cấu trúc đó, metro số 2 được định vị là trục xuyên tâm quan trọng, kết nối trung tâm với khu vực Tây Bắc, góp phần tổ chức lại không gian đô thị và thúc đẩy giao thông công cộng bền vững.

Metro số 2 cũng là dự án đầu tiên của TP Hồ Chí Minh được triển khai theo các cơ chế, chính sách đặc thù của Quốc hội Việt Nam ban hành tại Nghị quyết số 188 (trước đó là Nghị quyết 98, nay là Nghị quyết 260). Trên cơ sở này, MAUR đã lựa chọn công nghệ theo tiêu chuẩn châu Âu, bảo đảm tính tiên tiến, đồng bộ giữa các tuyến metro, tránh xung đột công nghệ và tạo nền tảng cho sự phát triển thống nhất của toàn mạng lưới trong tương lai. Đồng thời, dự án đặt mục tiêu từng bước nội địa hóa trong quá trình xây dựng, đầu tư phương tiện và vận hành.

Ngày 31/12/2025, dự án điều chỉnh tuyến metro số 2 (đoạn Bến Thành – Tham Lương) đã được UBND TP Hồ Chí Minh phê duyệt với tổng mức đầu tư 55.179 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành vào quý IV/2030. Chủ đầu tư đã lựa chọn Tập đoàn Trường Hải làm nhà thầu chính thực hiện gói thầu EPC.

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Bùi Xuân Cường nhấn mạnh: TP Hồ Chí Minh là đô thị đặc biệt, đầu tàu kinh tế của cả nước, với quy mô dân số lớn và tốc độ đô thị hóa cao. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu cấp bách phải phát triển hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn, trong đó đường sắt đô thị giữ vai trò trụ cột. Việc khởi công tuyến metro số 2 trong thời điểm này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi công tác giải phóng mặt bằng đã hoàn thành, nguồn vốn được bố trí đầy đủ từ ngân sách TP và các vướng mắc kéo dài nhiều năm qua đã được tháo gỡ nhờ cơ chế đặc thù.

Không chỉ là một dự án giao thông, metro số 2 còn mang ý nghĩa tái cấu trúc đô thị theo định hướng phát triển giao thông công cộng (TOD). Các nhà ga sẽ trở thành hạt nhân hình thành các khu dân cư, trung tâm thương mại – dịch vụ hiện đại, xanh và tiện ích, góp phần nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Theo quy hoạch được phê duyệt, mạng lưới đường sắt đô thị TP Hồ Chí Minh gồm 27 tuyến với tổng chiều dài khoảng 1.024km. Trong đó, metro số 2 giữ vai trò là một trong những trục xuyên tâm quan trọng, kết nối trung tâm TP với khu vực Tây Bắc. Giai đoạn 1 của dự án (Bến Thành – Tham Lương) dài 11,3km, bao gồm 9,3km đi ngầm, 2km trên cao, 10 ga ngầm, 1 ga trên cao và 1 khu Depot, sử dụng hoàn toàn vốn ngân sách TP.

Trong giai đoạn đầu khai thác, tuyến sử dụng đoàn tàu 3 toa, tốc độ vận hành tối đa từ 80 – 110km/h, công suất đạt hơn 14.000 hành khách/giờ/hướng. Khi hoàn thiện với đoàn tàu 6 toa, công suất có thể nâng lên trên 40.000 hành khách/giờ/hướng, đáp ứng nhu cầu đi lại ngày càng tăng của đô thị hơn 10 triệu dân.

Lễ khởi công metro số 2 không chỉ đánh dấu bước chuyển từ chuẩn bị sang hành động, mà còn thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ của TP Hồ Chí Minh trong việc xây dựng một hệ thống giao thông hiện đại, bền vững – đặt nền móng cho diện mạo đô thị mới, phát triển từ trung tâm lan tỏa ra toàn TP trong những thập niên tới.