Mỹ - Colombia căng thẳng, một hội nghị quốc tế "hứng đòn"

Các nhà lãnh đạo châu Âu đang rút khỏi hội nghị thượng đỉnh EU - Celac (Liên minh châu Âu và Cộng đồng các quốc gia Mỹ Latinh - Caribe), chỉ ít ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt các biện pháp trừng phạt và cho phép tiến hành hành động quân sự chống lại Colombia - quốc gia đăng cai sự kiện này.

Theo đó, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Thủ tướng Đức Friedrich Merz sẽ không tham dự hội nghị - dự kiến diễn ra vào tuần tới. Động thái được đưa ra sau khi ông Trump cáo buộc Tổng thống Colombia Gustavo Petro là “kẻ buôn ma túy bất hợp pháp” và cho phép quân đội Mỹ tấn công các tàu bị nghi ngờ vận chuyển ma túy trong khu vực.

Hội nghị thượng đỉnh EU - Celac dự kiến diễn ra vào ngày 9 -10/11 tại thành phố Santa Marta, Colombia. Đây là phiên họp thứ tư trong vòng 12 năm, nhằm quy tụ khoảng 60 nhà lãnh đạo từ châu Âu, Mỹ Latinh và Caribe. Tuy nhiên, sự kiện hiện đang đối mặt với tình trạng vắng mặt hàng loạt, do các quan chức lo ngại về lập trường cứng rắn của ông Trump đối với Colombia và quốc gia Venezuela láng giềng.

Ông Trump đã ra lệnh triển khai lực lượng hải quân lớn nhất của Mỹ tại Caribe kể từ sau cuộc tấn công Panama năm 1989, nhằm đàn áp nạn buôn ma túy và gây sức ép lên nhà lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro.

Tháng trước, Washington ban hành lệnh trừng phạt Tổng thống Colombia Gustavo Petro sau nhiều tháng căng thẳng giữa hai nước về vấn đề sản xuất ma túy trái phép. Ông Petro phủ nhận các cáo buộc  Bộ Tài chính Mỹ đưa ra để biện minh cho biện pháp này. 

Các quan chức EU được cho là rất thận trọng, tránh làm phật lòng Tổng thống Mỹ, vì lo ngại đe dọa đến thỏa thuận thương mại mong manh mà hai bên đạt được vừa qua nhằm tránh một cuộc chiến thuế quan xuyên Đại Tây Dương, đồng thời phụ thuộc vào vũ khí và tình báo quân sự của Mỹ trong việc hỗ trợ Ukraine trong cuộc xung đột với Nga. 

Cao ủy phụ trách đối ngoại của EU, bà Kaja Kallas, đã được đề nghị thay mặt bà von der Leyen tham dự sự kiện. Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa sẽ đại diện EU tham dự hội nghị tại Colombia và đồng chủ trì cùng Tổng thống Petro. Một số quan chức EU cho rằng vai trò của ông Costa, với tư cách đại diện cho 27 quốc gia thành viên, là nỗ lực nhằm giảm thiểu hình ảnh vắng mặt của các lãnh đạo chủ chốt.

Ông Jaramillo nhấn mạnh rằng các vụ hủy tham dự “không liên quan đến Mỹ” mà chỉ là “vấn đề về lịch trình”, đồng thời khẳng định “Colombia không hề bị cô lập”.

Địa điểm tổ chức hội nghị tại Santa Marta, miền bắc Colombia, nằm gần khu vực nơi quân đội Mỹ gần đây đã tấn công các tàu nghi buôn lậu ma túy.

Chính phủ Brazil, nước đăng cai đón các nguyên thủ quốc gia tại thành phố Belém ở vùng Amazon trong tuần này trước thềm hội nghị khí hậu COP30, cho biết Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva sẽ không tham dự hội nghị ở Colombia, thay vào đó là ngoại trưởng Mauro Vieira. 

Theo các nhà ngoại giao khu vực, sự chia rẽ sâu sắc giữa các lãnh đạo Mỹ Latinh về chính sách của ông Trump đối với Venezuela và vấn đề ma túy khiến tỷ lệ tham dự hội nghị tháng 12 dự kiến sẽ rất thấp. Tổng thống Petro và Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum đều đã tuyên bố không tham dự.