Nợ thế giới chạm mức kỷ lục khi chi tiêu an ninh và công nghệ tăng mạnh
Kinhtedothi - Gánh nặng nợ thế giới tiếp tục phình to do chi tiêu an ninh và công nghệ tăng mạnh, trong khi lợi suất trái phiếu leo thang và áp lực tài khóa dịch chuyển sang khu vực công.
Nợ toàn cầu tiếp tục tăng mạnh và đạt mức kỷ lục mới, phản ánh áp lực chi tiêu ngày càng lớn của các chính phủ trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị và chuyển đổi công nghệ. Báo cáo mới công bố của Viện Tài chính Quốc tế (IIF), hiệp hội ngành tài chính toàn cầu có trụ sở tại Washington, cho thấy tổng nợ toàn cầu đã tăng gần 29 nghìn tỷ USD trong năm qua, lên khoảng 348 nghìn tỷ USD.
Theo IIF, chi tiêu của chính phủ cho an ninh quốc gia là động lực chính thúc đẩy mức tăng 28,8 nghìn tỷ USD trong năm qua. Bên cạnh đó, các khoản đầu tư lớn vào trí tuệ nhân tạo và các công nghệ tiên tiến cũng góp phần tạo nên mức tăng hàng năm lớn nhất của gánh nặng nợ toàn cầu kể từ sau đại dịch Covid-19.
Dữ liệu của IIF tổng hợp nghĩa vụ nợ của chính phủ, doanh nghiệp và hộ gia đình trên toàn thế giới. Nếu xét theo tỷ lệ so với quy mô kinh tế, nợ toàn cầu hiện tương đương khoảng 308% GDP toàn cầu, giảm năm thứ năm liên tiếp. Tỷ lệ nợ trên GDP được xem là chỉ số quan trọng phản ánh khả năng thực hiện nghĩa vụ tài chính của các chủ thể vay.
Báo cáo mới công bố của Viện Tài chính Quốc tế (IIF), hiệp hội ngành tài chính toàn cầu có trụ sở tại Washington, cho thấy tổng nợ toàn cầu đã tăng gần 29 nghìn tỷ USD trong năm qua, lên khoảng 348 nghìn tỷ USD. Ảnh: Istock
Tuy nhiên, IIF cho biết mức giảm tỷ lệ này chủ yếu do gánh nặng nợ của khu vực tư nhân giảm xuống, trong khi nợ chính phủ tính theo tỷ lệ sản lượng vẫn tiếp tục tăng. Điều này cho thấy áp lực tài khóa đang chuyển dịch sang khu vực công.
Ông Gordon Shannon, giám đốc quỹ tại TwentyFour Asset Management, công ty quản lý tài sản có trụ sở tại London, nhận định các số liệu này là lời nhắc nhở rằng dù thị trường đang chú ý nhiều đến việc doanh nghiệp phát hành trái phiếu để tài trợ đầu tư vào AI, chính phủ mới là lực đẩy chính khiến nguồn cung nợ tăng mạnh.
Trong những năm gần đây, việc phát hành trái phiếu chính phủ ở mức cao đã góp phần đẩy chi phí vay vốn tăng tại nhiều quốc gia. Xu hướng này trở nên rõ rệt hơn khi các ngân hàng trung ương thu hẹp các chương trình mua trái phiếu quy mô lớn được triển khai trong thời kỳ đại dịch.
Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm tại nhiều nền kinh tế phát triển đã tăng đáng kể. Tại Mỹ và Anh, lợi suất dao động quanh mức 4%. Ngay cả Đức, quốc gia được xem là bên đi vay an toàn nhất trong khu vực đồng euro, cũng chứng kiến lợi suất trái phiếu tăng từ mức âm vài năm trước lên hơn 2%.
Chi phí vay dài hạn, vốn chịu tác động mạnh từ lo ngại về nguồn cung trái phiếu, đã tăng nhanh hơn lãi suất ngắn hạn. Diễn biến này khiến đường cong lợi suất trái phiếu chính phủ dốc lên, phản ánh kỳ vọng thị trường về nguồn cung nợ gia tăng trong tương lai.
IIF cảnh báo rằng sự kết hợp giữa mở rộng ngân sách do quốc phòng thúc đẩy, lãi suất thấp hơn và khả năng nới lỏng quy định đối với lĩnh vực tài chính có thể dẫn đến sự gia tăng nợ lớn hơn trong những năm tới.
Tại châu Âu, chi tiêu quốc phòng đang gia tăng trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang. IIF dự báo tỷ lệ nợ trên GDP của các chính phủ châu Âu có thể tăng thêm hơn 18% vào năm 2035.
Sự trở lại Nhà Trắng của Tổng thống Mỹ Donald Trump được xem là yếu tố thúc đẩy xu hướng tăng chi tiêu quốc phòng. Ông đã kêu gọi các thành viên châu Âu của NATO nâng chi tiêu quốc phòng lên mức 5% GDP. Đồng thời, ông cam kết tăng chi tiêu quốc phòng của Mỹ thêm khoảng 500 tỷ USD, đưa tổng mức chi lên khoảng 1,5 nghìn tỷ USD vào năm 2027.
Bên cạnh các nền kinh tế phát triển, nhiều nền kinh tế mới nổi lớn cũng đang chứng kiến gánh nặng nợ gia tăng. IIF cho biết xu hướng này đặc biệt rõ tại Trung Quốc, Brazil, Mexico và Nga, nơi nhu cầu đầu tư phát triển và chi tiêu công tiếp tục tăng.
