Ông Trump thực sự đem "ánh sáng cuối đường hầm" tới cho Gaza?

Đầu tuần này, ông Trump công bố kế hoạch gồm 20 điểm nhằm giải cứu toàn bộ số con tin còn lại ở Gaza và chấm dứt chiến dịch quân sự đẫm máu của Israel. Hiện vẫn còn ít nhất 20 con tin sống và khoảng 25 thi thể con tin được cho là bị giữ tại Gaza.

Theo kế hoạch, Hamas sẽ thả toàn bộ con tin trong vòng 72 giờ, giao nộp vũ khí và từ bỏ quyền kiểm soát Gaza. Lực lượng Israel sẽ dần rút khỏi khu vực này, nhường chỗ cho một chính quyền Palestine được quốc tế giám sát đảm nhận các công tác tái thiết. 

Ánh sáng cuối đường hầm?

Hamas đã gửi phản hồi về đề xuất của ông Trump tối ngày 3/10. Trong tuyên bố, nhóm này cho biết đồng ý thả tất cả con tin còn lại theo các điều khoản của kế hoạch, bao gồm việc Israel phải trả tự do cho 250 tù nhân Palestine đang thụ án chung thân cùng 1.700 người khác bị giam giữ kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Ngoài ra, 15 thi thể người Gaza sẽ được trao đổi lấy mỗi thi thể con tin Israel.

Tuy nhiên, Hamas cũng cho rằng cần có “những điều kiện thực tế” để việc trao đổi diễn ra thuận lợi và điều đó đòi hỏi đàm phán thêm. Lực lượng này không nói rõ liệu có sẵn sàng giải giáp hoặc từ bỏ hoàn toàn vai trò chi phối tại Gaza như kế hoạch của ông Trump đặt ra hay không.

Ông Trump ca ngợi phản hồi của Hamas là bằng chứng cho thấy các lãnh đạo của nhóm này “đã sẵn sàng cho một nền HÒA BÌNH lâu dài” trong bài đăng trên mạng xã hội. Ông kêu gọi Israel “lập tức ngừng ném bom Gaza” để việc trao trả con tin có thể diễn ra.

Vài giờ sau, văn phòng ông Netanyahu ra tuyên bố cho biết Israel đang chuẩn bị cho “việc thả ngay lập tức toàn bộ con tin” và sẽ tiếp tục phối hợp với ông Trump “để chấm dứt chiến tranh theo các nguyên tắc mà Israel đã đề ra.” Quân đội Israel cũng nhấn mạnh sự cần thiết của “phản ứng nhanh để vô hiệu hóa mọi mối đe dọa.”

Lãnh đạo Hamas Osama Hamdan ngày 3/10 cũng nói rằng cần có “các biện pháp an ninh” để giải cứu các con tin còn sống. 

Chính phủ Israel sáng ngày 4/10 cho biết đang chuẩn bị “triển khai ngay lập tức” các bước đầu tiên trong đề xuất của ông Trump. Trước đó vài giờ, Hamas ra tuyên bố sẽ thả toàn bộ số con tin còn lại, một phần quan trọng của kế hoạch, nhưng không trực tiếp đề cập đến nhiều điều khoản khác.

Ông Trump bày tỏ sự tin tưởng rằng một thỏa thuận sắp thành hiện thực, gọi đây là một “ngày trọng đại”, đồng thời kêu gọi Israel ngừng ném bom Gaza. Tuy nhiên, ông chủ Nhà Trắng cũng thừa nhận các bên đàm phán vẫn cần “chốt lại những điều khoản cuối cùng một cách cụ thể”.

Rào cản còn đó

Cả Israel lẫn Hamas đều không nói rõ về những điểm được coi là rào cản chính của tiến trình đạt thỏa thuận. Hamas chưa đề cập việc có chấp nhận yêu cầu của ông Trump - vốn được Israel ủng hộ, về việc lực lượng này phải giải giáp hay không.

Cũng chưa rõ Israel có sẵn sàng chấp nhận bất kỳ điều chỉnh lớn nào đối với kế hoạch của ông Trump, điều mà Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã tuyên bố ủng hộ trong chuyến thăm Nhà Trắng tuần này.

Các nhà đàm phán Israel ngày 4/10 đang chuẩn bị tới Ai Cập để tham gia các cuộc đàm phán gián tiếp với lực lượng Hamas trong những ngày tới, song chưa rõ thời điểm khởi hành, NYT dẫn nguồn thạo tin cho biết.  

Trong khi đó, các nhà trung gian từ Qatar và Ai Cập đang có các cuộc tiếp xúc riêng với Hamas về đề xuất này, còn Mỹ trao đổi với Israel, cũng theo nguồn giấu tên của NYT. 

Israel và Palestine rơi vào trạng thái vừa hoài nghi, vừa hy vọng dè dặt, vừa hoang mang trước những diễn biến dồn dập này. Có nhiều mong đợi ít nhất nó có thể mang lại hồi kết cho cuộc xung đột đã kéo dài gần hai năm.

Quân đội Israel cũng đang chuẩn bị cho khả năng thả con tin. Lực lượng Israel đã được lệnh chuyển sang tư thế phòng thủ, dù không rút quân khỏi các vị trí ở Gaza, theo ba quan chức Israel giấu tên. 

Tuy nhiên, chưa rõ điều này có ý nghĩa gì với người dân Palestine ở Gaza. Lực lượng Israel đang tiến hành chiến dịch truy quét quy mô lớn tại Thành phố Gaza, phá hủy nhiều khu dân cư và buộc hàng trăm nghìn người phải di tản.