Rà soát chung cư, tìm lời giải cho hạ tầng sạc xe điện

Tại tọa đàm “Chuyển đổi phương tiện xanh: Gỡ nút thắt hạ tầng cho chung cư Hà Nội” do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội tổ chức, Thạc sĩ Nguyễn Tuyển, Phó Trưởng phòng Quản lý vận tải và An toàn giao thông, Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, phát triển giao thông xanh là nhiệm vụ cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ chuyển đổi phương tiện, hoàn thiện hạ tầng đến tổ chức giao thông và nâng cao khả năng tiếp cận của người dân.

Đối với Hà Nội, chuyển đổi phương tiện sử dụng năng lượng sạch đã được đưa vào kế hoạch dài hạn. Riêng lĩnh vực xe buýt, thành phố đã chuyển đổi khoảng 1.000 xe và đặt mục tiêu đến hết năm 2026, có 60% xe buýt chuyển sang sử dụng điện.

Cùng với phát triển phương tiện giao thông công cộng, hạ tầng phục vụ xe điện cũng từng bước được mở rộng. Đến nay, Hà Nội có 2.313 vị trí trạm sạc với 10.209 cổng sạc dành cho ô tô điện và khoảng 1.650 tủ đổi pin dành cho xe máy điện. Đây là cơ sở quan trọng để đáp ứng nhu cầu sử dụng phương tiện điện ngày càng tăng.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Tuyển, số lượng trạm sạc và tủ đổi pin trên toàn thành phố chưa đồng nghĩa với việc mọi người dân đều có thể tiếp cận thuận tiện, đặc biệt tại các khu chung cư. Đây là vấn đề cần được quan tâm khi Hà Nội triển khai các giải pháp giảm phát thải, cải thiện chất lượng không khí và thúc đẩy chuyển đổi phương tiện cá nhân.

Thực tế, nhiều chung cư cũ có diện tích hạn chế, hệ thống điện chưa đáp ứng nhu cầu phụ tải mới, trong khi điều kiện phòng cháy, chữa cháy cũng đặt ra những yêu cầu nghiêm ngặt. Vì vậy, việc bố trí điểm sạc không thể thực hiện theo một phương án chung cho tất cả công trình.

Từ góc độ quản lý nhà nước, đại diện Sở Xây dựng cho rằng, trước hết cần rà soát nhu cầu sử dụng xe điện và đánh giá điều kiện thực tế của từng chung cư. Trên cơ sở đó, chính quyền địa phương phối hợp với ngành điện, cơ quan chuyên môn, ban quản trị và doanh nghiệp nghiên cứu phương án phù hợp, hướng tới hệ thống sạc đồng bộ, thuận tiện, an toàn và có chi phí hợp lý.

Ông Nguyễn Tuyển cho biết, đối với chung cư xây dựng mới, các quy định liên quan đã được đặt ra. Trong khi đó, với những chung cư cũ, xây dựng từ nhiều năm trước, việc triển khai cần xuất phát từ nhu cầu thực tế của cư dân, đồng thời xem xét khả năng đáp ứng của hạ tầng hiện hữu.

“Chính quyền địa phương sẽ là đầu mối kết nối với các sở, ngành chuyên môn để giải quyết bài toán trạm sạc, tủ đổi pin tại khu vực chung cư. Chúng tôi cũng sẽ phối hợp với địa phương để rà soát từng loại chung cư, từ đó có giải pháp cụ thể cho từng khu vực”, ông Nguyễn Tuyển chia sẻ.

Một trong những nội dung quan trọng được đặt ra là phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm giữa ban quản trị, chủ đầu tư, chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn trong quá trình xây dựng hạ tầng sạc tại chung cư.

Theo ông Nguyễn Tuyển, ban quản trị có thể tổ chức khảo sát nhu cầu của cư dân, đề xuất vị trí và phương án bố trí điểm sạc. Tuy nhiên, những nội dung liên quan đến sử dụng phần sở hữu chung, thay đổi cách bố trí khu vực để xe hoặc phát sinh chi phí chung phải được thực hiện đúng thẩm quyền, tuân thủ quy định pháp luật và bảo đảm quyền lợi của các bên liên quan.

Đối với phương án kỹ thuật, cần đánh giá đầy đủ khả năng cấp điện, điều kiện mặt bằng và các yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy. Những trường hợp thuộc diện phải thẩm định, kiểm tra hoặc chấp thuận cần thực hiện đầy đủ thủ tục theo quy định trước khi triển khai.

Đại diện Sở Xây dựng cho rằng, các sở, ngành của thành phố cần tham mưu xây dựng hướng dẫn thống nhất để các chung cư xác định rõ nội dung nào thuộc thẩm quyền quyết định của ban quản trị, nội dung nào cần lấy ý kiến cư dân và nội dung nào phải thực hiện thủ tục chuyên ngành. Việc phân định rõ trách nhiệm sẽ góp phần hạn chế tình trạng lúng túng, kéo dài thời gian giải quyết và phát sinh tranh chấp trong quá trình triển khai.

Về nguồn lực đầu tư, theo ông Nguyễn Tuyển, kinh phí xây dựng trạm sạc có thể được huy động từ nguồn đóng góp của cư dân hoặc thông qua việc kêu gọi doanh nghiệp tham gia đầu tư. Dù lựa chọn phương án nào, việc sử dụng nguồn kinh phí chung và triển khai các hạng mục liên quan vẫn phải bảo đảm công khai, minh bạch, đúng thẩm quyền và quy định pháp luật.

Đối với vị trí xây dựng, cần phân biệt rõ khu vực thuộc quyền sử dụng, sở hữu của chung cư với phần đất công. Việc bố trí trạm sạc trên diện tích thuộc khu vực chung cư cần có sự thống nhất, đồng thuận của cư dân theo quy định. Trường hợp sử dụng đất công, ban quản trị cần kiến nghị chính quyền có thẩm quyền xem xét, giải quyết theo quy định trước khi thực hiện.

Ông Nguyễn Tuyển cũng đề cập các quy định kỹ thuật hiện hành về vị trí bố trí trạm sạc, trong đó có Thông tư số 31/2026/TT-BXD, sửa đổi quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư, trong đó có các quy định liên quan đến khu vực để xe điện, khu vực sạc và đổi pin. Việc áp dụng cần gắn với rà soát cụ thể điều kiện từng công trình, bảo đảm phương án được lựa chọn đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và an toàn.

Bên cạnh việc tháo gỡ khó khăn về hạ tầng sạc, đại diện Sở Xây dựng Hà Nội cho rằng cần nhìn nhận chuyển đổi phương tiện xanh trong tổng thể bài toán tổ chức giao thông đô thị.

Hiện nay, phần lớn các tòa chung cư chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu đỗ xe của cư dân. Nếu số lượng phương tiện điện tiếp tục tăng trong khi diện tích để xe và hạ tầng kỹ thuật còn hạn chế, áp lực lên không gian chung sẽ ngày càng lớn. Vì vậy, việc phát triển trạm sạc cần được tính toán đồng bộ với phương án tổ chức giao thông, quản lý phương tiện và sử dụng không gian tại mỗi khu dân cư.

Theo đó, cùng với khuyến khích người dân chuyển từ xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang xe điện, Hà Nội cần tiếp tục nâng cao chất lượng vận tải hành khách công cộng, mở rộng khả năng kết nối giữa metro, xe buýt và các khu dân cư. Đây là giải pháp góp phần giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân, hạn chế áp lực đỗ xe và giảm phát thải giao thông.

Từ góc độ quản lý nhà nước, việc chuyển đổi xe điện tại chung cư không chỉ là câu chuyện lắp đặt thêm trạm sạc, mà còn đòi hỏi cơ chế phối hợp rõ ràng, phương án kỹ thuật phù hợp và sự đồng thuận của cư dân. Khi trách nhiệm được phân định, quy trình được hướng dẫn thống nhất và nguồn lực đầu tư được khơi thông, các khu chung cư sẽ có cơ sở triển khai chuyển đổi phương tiện an toàn, hiệu quả.

Đây cũng là điều kiện quan trọng để Hà Nội thực hiện mục tiêu phát triển giao thông xanh, giảm ô nhiễm không khí, đồng thời bảo đảm quyền lợi và sự an tâm của người dân trong quá trình chuyển đổi.