Tái hiện không gian Tết Việt xưa giữa lòng phố cổ

Sự kiện mở đầu cho hàng loạt hoạt động văn hóa, nghệ thuật đặc sắc được tổ chức tại nhiều địa điểm trên khu vực phố cổ, góp phần lan tỏa không khí đón Xuân rộn ràng đến đông đảo người dân và du khách.

Đưa Tết cổ truyền “xuống phố”

Trong khi khí Xuân Bính Ngọ 2026 đã cận kề, dưới sự chỉ đạo của UBND phường Hoàn Kiếm, Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội phối hợp với các tổ chức và cá nhân tổ chức chương trình “Tết Việt - Tết phố” với mục tiêu tái hiện, gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa Tết truyền thống trong không gian di sản đặc biệt của khu vực hồ Hoàn Kiếm và khu phố cổ Hà Nội.

Chương trình năm nay đánh dấu một bước tiến mới của phường Hoàn Kiếm khi đây là năm đầu tiên địa phương vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Qua đó khẳng định vai trò chủ động, sáng tạo của chính quyền cơ sở trong việc kế thừa, phát huy giá trị di sản văn hóa, đưa di sản gắn chặt hơn với đời sống cộng đồng và các hoạt động văn hóa.

Không dừng lại ở việc xây dựng lại một không gian Tết mang tính trưng bày, chương trình được kiến tạo với khát vọng đưa Tết truyền thống trở về đúng bản chất của nó, với một không gian văn hóa sống, nơi ký ức và hiện tại cùng hiện diện. Trong dòng chảy ấy, Ban Tổ chức đã tạo ra những hoạt động trải nghiệm thú vị để người dân và du khách không chỉ đến tham quan, thưởng lãm mà còn trực tiếp tham gia, thực hành và cảm nhận chiều sâu văn hóa của Tết Việt thông qua các nghi lễ, phong tục, sinh hoạt truyền thống gắn với các không gian di sản: đình, đền, nhà cổ, các phố nghề. Một số hoạt động có thể kể tới như: Rước lễ cửa đình, Lễ cáo yết Thành Hoàng, dựng cây nêu; không gian trải nghiệm gói bánh chưng, gọt hoa thủy tiên…

Lãnh đạo UBND phường Hoàn Kiếm cho biết, chuỗi hoạt động “Tết Việt - Tết phố 2026” không chỉ là sự kiện thường niên mà còn là lời khẳng định sức sống của di sản trong nhịp sống hiện đại, hướng tới xây dựng Tết truyền thống như một “không gian văn hóa sống” giữa phố cổ và khu vực hồ Hoàn Kiếm. Các hoạt động năm nay được kỳ vọng giúp người dân và du khách không chỉ tham quan mà còn trực tiếp thực hành, trải nghiệm những giá trị Tết cổ truyền. Bà Nguyễn Hồng Trang - Phó Chủ tịch UBND phường Hoàn Kiếm nhấn mạnh: “Chương trình sẽ là nhịp cầu nối quá khứ với tương lai, đồng thời là nền tảng để lan tỏa mạnh mẽ các giá trị văn hóa và quảng bá hình ảnh một Việt Nam giàu bản sắc, hiếu khách tới bạn bè quốc tế”.

Chương trình “Tết Việt - Tết phố 2026” sẽ diễn ra từ ngày 17/1 - 17/3 tại nhiều điểm di tích trên khu vực phố cổ. Các hoạt động được Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội phối hợp chặt chẽ với nhiều các đơn vị tài trợ, đồng hành như: Câu lạc bộ Đình làng Việt, Bách Hoa Bộ Hành, Câu lạc bộ Kỵ Xạ Việt Nam, Áo dài Phạm Gia, Thong Dong… nhằm đem tới cho công chúng những trải nghiệm về Tết xưa sinh động và giàu ý nghĩa nhất ngay giữa lòng Thủ đô.

Để Tết Việt sống mãi với nhịp sống đương đại

Chương trình năm nay quy tụ hơn 20 nghệ nhân và thợ thủ công truyền thống, đồng thời có sự đồng hành của các nghệ sĩ, họa sĩ, nhà thiết kế đương đại, tạo nên một cuộc gặp gỡ hài hòa giữa di sản và sáng tạo. Trong không gian ấy, những giá trị văn hóa truyền thống không chỉ được gìn giữ nguyên vẹn mà còn được thổi vào những cách thể hiện mới mẻ, sinh động. Từ đó, tinh thần sáng tạo - một phẩm chất đã làm nên cốt cách người Hà Nội suốt hơn một nghìn năm lịch sử sẽ tiếp tục được khơi dậy và lan tỏa trong đời sống hôm nay.

Trong bối cảnh nền công nghiệp văn hóa của nước ta phát triển không ngừng, công chúng trẻ có một nhu cầu rất lớn về việc “hiểu di sản” thay vì chỉ biết về nó. Chính vì thế, chuỗi hoạt động hướng tới việc giới thiệu những giá trị tiêu biểu của di sản văn hóa đến đông đảo công chúng, nâng cao ý thức trách nhiệm của cộng đồng trong công tác gìn giữ và phát huy di sản, đồng thời gắn kết với định hướng phát triển công nghiệp văn hóa bền vững của Thủ đô.

Tại không gian Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật (22 Hàng Buồm), Ban Tổ chức đã dày công tái hiện một cách sinh động không gian Tết truyền thống vùng đồng bằng Bắc Bộ. Những hình ảnh quen thuộc của làng quê Việt như mái đình, cuốn thư, án gian, cành đào, cờ hội… được bố trí hài hòa, có chủ ý, tạo nên một tổng thể vừa mộc mạc, vừa trang trọng. Cách sắp đặt tinh tế ấy không chỉ gợi lên sắc xuân ấm áp, gần gũi mà còn tái hiện rõ hồn cốt của không gian Tết xưa - nơi giá trị văn hóa truyền thống được cảm nhận bằng cả thị giác lẫn cảm xúc.

Chia sẻ về nguồn cảm hứng sáng tạo không gian chương trình, họa sĩ Nguyễn Mạnh Đức cho biết, đó là sự gắn bó và đối thoại giữa truyền thống và đương đại, hai yếu tố không tách rời mà bổ trợ cho nhau để cùng tồn tại và phát triển. Theo ông, các giá trị văn hóa truyền thống hoàn toàn có thể tiếp tục sống trong những hình thức thể hiện mới, mang hơi thở của thời đại.

Khác với nhiều dòng chảy văn hóa phương Tây có thể được tiếp cận qua không gian số, văn hóa Việt không dễ nắm bắt bằng việc “xem” hay “đọc” từ xa. Đó là hệ giá trị cần được cảm nhận bằng sự hiện diện, bằng việc trực tiếp tham gia và va chạm trong đời sống thực. Chính những trải nghiệm ấy mở ra cho công chúng những góc nhìn sâu sắc, sinh động về văn hóa Việt, điều mà bất kỳ tư liệu lý thuyết hay hình thức tiếp nhận gián tiếp nào cũng khó có thể thay thế.

“Đến với chương trình này, chúng tôi không đem truyền thống đặt nguyên vẹn vào đây mà chúng tôi chỉ đem tới sức sống của nó. Thông qua các hoạt động thực hành văn hóa, chúng tôi mong muốn rằng công chúng, đặc biệt là người trẻ sẽ thấu hiểu được cái hồn của dân tộc, thêm yêu nó và khao khát bảo tồn, phát nó trong tương lai” - họa sĩ Nguyễn Mạnh Đức chia sẻ thêm.

Trong dòng chảy xã hội đương đại, các giá trị Tết truyền thống đứng trước không ít thách thức từ những dòng chảy văn hóa ngoại lai. Trong bối cảnh đó, “Tết Việt - Tết phố 2026” không chỉ là một hoạt động văn hóa cần thiết mà còn cần được nhân rộng, góp phần khẳng định sức sống bền bỉ của văn hóa Việt.

Mỗi không gian Tết được tái hiện, mỗi phong tục được thực hành không chỉ đánh thức ký ức Tết xưa mà còn lan tỏa giá trị di sản, bồi đắp tình yêu quê hương, niềm tự hào dân tộc, đặc biệt trong giới trẻ. Qua đó, chương trình cũng cho thấy nỗ lực của chính quyền và Nhân dân phường Hoàn Kiếm trong hành trình xây dựng Hà Nội trở thành Thành phố Sáng tạo, nơi truyền thống và hiện đại cùng hội tụ trong sắc Xuân mới.