Tết cổ truyền độc đáo của học sinh vùng cao thế hệ Gen Z

Những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, giữa nhịp sống hối hả của trung tâm tỉnh Quảng Ngãi, Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THPT tỉnh (phường Nghĩa Lộ) bỗng trở thành một “bản làng thu nhỏ”. Ở đó, Tết đến không chỉ bằng lịch treo tường hay những dòng chúc trên mạng xã hội, mà hiện hữu trong tiếng chiêng, sắc thổ cẩm và niềm háo hức rất riêng của thế hệ Gen Z đến từ núi rừng.

Trên sân trường rực rỡ cờ hoa, những bộ trang phục truyền thống của người Hrê, Cor, Ca Dong… vốn quen thuộc với lễ hội vùng cao Sơn Hà, Trà Bồng, Ba Tơ nay xuất hiện giữa phố thị như một cách khẳng định: bản sắc vẫn ở đây, giữa đời sống hiện đại.

Ngày hội Tết cổ truyền với chủ đề “Tết của những sắc màu” không chỉ là hoạt động ngoại khóa thường niên. Với nhiều học sinh nội trú, đây là dịp hiếm hoi để sống trọn vẹn không khí Tết quê mình ngay trong khuôn viên trường. Từ gói bánh chưng, bánh lá đót, nấu món ăn truyền thống đến chơi cà kheo, đánh cồng chiêng, đốt lửa trại… mọi hoạt động đều do chính các em chuẩn bị và tham gia.

Em Hồ Thị Nhã Ka (lớp 10A1, dân tộc Cor, xã Trà Bồng) đứng bên gian hàng văn hóa của lớp, ánh mắt không giấu được niềm tự hào: “Em vui nhất là được giới thiệu văn hóa dân tộc Cor cho các bạn. Trước đây, nhiều khi em ngại nói về bản sắc của mình, nhưng qua ngày hội, em thấy yêu hơn nguồn cội và thấy mình được là chính mình”.

Điểm thu hút đông đảo học sinh nhất là khu ẩm thực và không gian diễn tấu nhạc cụ. Mỗi gian hàng là một lát cắt đời sống vùng cao Quảng Ngãi. Người Ca Dong mang đến cơm lam nướng ống nứa thơm mùi rừng, người Hrê giới thiệu bánh quát dẻo, đậm vị. Những món ăn quen thuộc ở bản làng nay được tái hiện giữa lòng thành phố, gắn kết học trò các dân tộc bằng sự sẻ chia rất tự nhiên.

Cạnh đó, tiếng chiêng Ba của người Hrê vang lên nhịp nhàng cùng điệu múa Cà Đáo uyển chuyển của người Cor. Ít ai nghĩ rằng những chàng trai, cô gái đang cầm dùi chiêng, múa bên lửa trại lại chính là thế hệ Gen Z – những người hằng ngày vẫn dùng TikTok, nghe nhạc hiện đại và kết nối thế giới qua smartphone.

Thầy Đinh Ngọc Thái, giáo viên nhà trường chia sẻ: “Các em tiếp cận công nghệ rất nhanh, nhưng khi khoác thổ cẩm, đứng trước bộ chiêng của cha ông, các em lại nhập vai như những “nghệ nhân” thực thụ. Nhà trường muốn các em hiểu rằng, dù đi đâu, làm gì, cái gốc văn hóa của mình vẫn là điều quý giá nhất”.

Không còn khoảng cách về dân tộc hay phong tục, các trò chơi dân gian đã kéo học sinh lại gần nhau hơn. Em Phạm Thị Thủy Vân (dân tộc Hrê, lớp 12C2), vừa hoàn thành phần thi đi cà kheo, chia sẻ: “Những hoạt động này giúp tụi em xả stress sau giờ học. Quan trọng hơn là tụi em ý thức rõ hơn trách nhiệm giữ gìn văn hóa của dân tộc mình”.

Hiện Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THPT tỉnh Quảng Ngãi có gần 500 học sinh của 8 dân tộc anh em (Hrê, Cor, Ca Dong, Tày, Khơ Me, Gia Rai, Mường và Kinh), phần lớn là con em đồng bào vùng cao có hoàn cảnh khó khăn. Trong bối cảnh đô thị hóa và tác động mạnh mẽ của mạng xã hội, việc duy trì các hoạt động văn hóa truyền thống trong trường học được xem là cách “giữ lửa” hiệu quả và bền vững.

Ông Bùi Thế Giới, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Những năm gần đây, dù còn nhiều khó khăn, nhà trường vẫn ưu tiên tổ chức cho học sinh đón Tết cổ truyền đúng nghi thức. Mục tiêu không chỉ là giữ gìn bản sắc văn hóa mà còn tạo môi trường giáo dục nhân văn, giúp các em gắn kết và tự hào về nguồn cội”.

Theo ông Giới, sự giao thoa văn hóa tại trường không tạo ra khác biệt mà làm giàu thêm bản sắc chung. Người Cor mời người Ca Dong miếng bánh, người Hrê dạy bạn đánh chiêng – mái trường trở thành không gian chung, nơi sự đa dạng tạo nên một bức tranh nhiều sắc màu.

Ngày hội rồi sẽ khép lại, các em trở về với bài vở và kỳ thi phía trước. Nhưng dư âm của lửa trại, hương vị món ăn quê và nhịp chiêng trầm ấm vẫn theo các em vào ký túc xá. Với Gen Z đồng bào thiểu số nơi đây, Tết ở trường nội trú không chỉ là một hoạt động trải nghiệm, mà là hành trang văn hóa để các em tự tin bước ra đời, mang theo niềm tự hào của những đứa con đại ngàn Quảng Ngãi.