Thái Nguyên: phát huy giá trị chỉ dẫn địa lý, nâng tầm nông sản địa phương

Từ năm 2007, “Chè Tân Cương” được bảo hộ chỉ dẫn địa lý, trở thành niềm tự hào của người dân xứ trà. Nhờ đó, sản phẩm chè nơi đây từng bước khẳng định vị trí trên bản đồ trà thế giới, tạo lợi thế cạnh tranh vượt trội so với nhiều vùng chè khác. Hương thơm cốm non, vị chát dịu và hậu ngọt thanh đặc trưng của chè Tân Cương đã trở thành biểu tượng của chất lượng và uy tín. “Cây chè vừa đem lại giá trị kinh tế, vừa là niềm tự hào của người dân nơi đây,” anh Nguyễn Thắng, một hộ trồng chè ở xã Tân Cương, chia sẻ. Thực tế, nhiều hộ dân trong vùng có thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm nhờ cây chè - minh chứng cho giá trị bền vững mà chỉ dẫn địa lý mang lại.

Không chỉ chè, nhiều sản phẩm nông sản khác của Thái Nguyên và khu vực lân cận cũng vươn lên mạnh mẽ nhờ được bảo hộ chỉ dẫn địa lý. Từ chỗ chỉ quen với thị trường nhỏ lẻ, miến dong Côn Minh đã có bước chuyển mình rõ rệt kể từ khi được cấp chứng nhận “Miến dong Bắc Kạn” vào năm 2021. Nhờ “tấm hộ chiếu” này, sản phẩm đã có mặt tại hệ thống siêu thị và cửa hàng đặc sản ở nhiều tỉnh, thành phố. Quan trọng hơn, chỉ dẫn địa lý đã thúc đẩy các hợp tác xã và hộ sản xuất đầu tư nâng cấp máy móc, chuẩn hóa quy trình, xây dựng vùng nguyên liệu dong riềng tập trung, hướng tới sản xuất hàng hóa bền vững.

Cùng với đó, “Quýt Bắc Kạn” (được cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý năm 2012) và “Hồng không hạt Bắc Kạn” (bảo hộ năm 2010, nằm trong top 100 nhãn hiệu nổi tiếng Việt Nam) đã góp phần định vị thương hiệu nông sản vùng trung du - miền núi phía Bắc, tạo nền tảng phát triển kinh tế nông thôn dựa trên lợi thế bản địa.

Tính đến nay, Thái Nguyên đã có 36 văn bằng bảo hộ sở hữu trí tuệ cho các đặc sản địa phương, trong đó gồm 5 chỉ dẫn địa lý, 5 nhãn hiệu chứng nhận và 26 nhãn hiệu tập thể. Đặc biệt, nhãn hiệu tập thể “Chè Thái Nguyên” đã được bảo hộ tại 6 quốc gia và vùng lãnh thổ như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nga, Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan; trong khi chỉ dẫn địa lý “Tân Cương” được Liên minh châu Âu công nhận bảo hộ - minh chứng rõ ràng cho vị thế quốc tế của nông sản Thái Nguyên.

Chỉ dẫn địa lý và nhãn hiệu tập thể không chỉ là “thương hiệu cộng đồng” khẳng định nguồn gốc nông sản mà còn là đòn bẩy thúc đẩy chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP). Hầu hết sản phẩm có nhãn hiệu tập thể hoặc chỉ dẫn địa lý đều có tiềm năng phát triển mạnh, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh trên thị trường.

Hiện toàn tỉnh có 575 sản phẩm OCOP, trong đó nhóm sản phẩm chè tươi và chế biến chiếm gần 200 sản phẩm. Thông qua chương trình OCOP, Thái Nguyên hướng đến mục tiêu không chỉ nâng cao chất lượng mà còn gia tăng giá trị kinh tế, từng bước xây dựng chuỗi sản xuất – tiêu thụ bền vững.

Việc gắn bảo hộ sở hữu trí tuệ với OCOP đã tạo động lực đổi mới sáng tạo, khuyến khích ứng dụng khoa học - công nghệ trong sản xuất nông nghiệp. Các mô hình hợp tác xã (HTX) trở thành hạt nhân tổ chức sản xuất, mở rộng vùng nguyên liệu và phát triển sản phẩm chủ lực. Toàn tỉnh hiện có 999 HTX nông nghiệp, trong đó 318 HTX trồng trọt và 174 HTX chăn nuôi, cùng hàng trăm HTX dịch vụ tổng hợp. Phần lớn các HTX hoạt động ổn định, có doanh thu khá và góp phần tăng thu nhập cho thành viên - đặc biệt là các HTX sản xuất chè.

Theo thống kê, Thái Nguyên hiện có 561 sản phẩm OCOP đạt từ 3 đến 5 sao, trong đó có 10 sản phẩm 5 sao cấp quốc gia. Giá trị kinh tế của các sản phẩm được xếp hạng tăng bình quân 20% trở lên, minh chứng cho hiệu quả thực tế của chương trình.

Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành, liên minh HTX và doanh nghiệp địa phương, các gian hàng Thái Nguyên tại các diễn đàn, hội chợ luôn tạo được ấn tượng mạnh. Đây cũng là nền tảng để tỉnh tự tin mở rộng thị trường, đưa thương hiệu OCOP và nông sản Thái Nguyên vươn xa hơn nữa.

Thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng hợp tác với hệ thống siêu thị, sàn thương mại điện tử và các kênh phân phối trong nước, đồng thời chuẩn bị điều kiện để thâm nhập thị trường quốc tế. Với nền tảng vững chắc, hướng đi đúng đắn và chiến lược phát triển bền vững, nông sản Thái Nguyên - đặc biệt là sản phẩm OCOP - đang khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và từng bước lan tỏa thương hiệu Việt ra thế giới.