Thanh Hóa: chưa có lối đi riêng vào di tích Hòn Vọng Phu

Ngày 26/1, tin từ Sở VHTT&DL Thanh Hóa cho biết, đơn vị vừa có văn bản báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh về kết quả kiểm tra, xử lý thông tin báo chí và dư luận phản ánh liên quan đến di tích Hòn Vọng Phu.

Trước đó, thực hiện ý kiến chỉ đạo của Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Đầu Thanh Tùng, ngày 20/1, Sở VHTT&DL đã chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan, UBND phường Đông Quang và các đơn vị chuyên môn tổ chức kiểm tra thực tế tại di tích.

Kết quả kiểm tra cho thấy, công trình Hòn Vọng Phu đã hoàn thành thi công. Hiện trạng di tích có màu xám sáng trắng, khác biệt so với màu đá tự nhiên khu vực núi Nhồi; bề mặt toàn thân được bao phủ bởi một lớp bột đá mịn màu trắng.

Từ chân núi lên đến Hòn Vọng Phu xuất hiện một số điểm tự phát xây bệ thờ, đặt bát hương; khu vực xung quanh đỉnh núi và dưới chân di tích vẫn còn vật liệu xây dựng chưa được thu dọn sau thi công. Riêng khu vực bia Ma Nhai còn tồn tại hệ thống tường xây bao, các bệ thờ do người dân tự ý xây dựng, sơn trắng phần đá phía dưới bia.

Đáng chú ý, khu danh thắng hiện chưa có lối đi riêng, việc tiếp cận Hòn Vọng Phu phải đi qua đất ở của các hộ dân.

Sở VHTT&DL Thanh Hóa cũng khẳng định, nguồn kinh phí 17 tỷ đồng thực hiện dự án bảo tồn, gia cố Hòn Vọng Phu được triển khai đúng quy trình, thủ tục, quy định của pháp luật.

Từ kết quả kiểm tra thực tế, Sở VHTT&DL xác định phản ánh của báo chí về màu sắc mới của Hòn Vọng Phu cũng như cảnh quan khu vực di tích là phù hợp với hiện trạng.

Đề nghị giao Ban Quản lí dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh Thanh Hóa khẩn trương phối hợp với đơn vị tư vấn và các cơ quan chuyên môn xây dựng phương án xử lí bề mặt Hòn Vọng Phu, bảo đảm tính mĩ thuật và màu sắc tương đồng với hiện trạng núi đá; đồng thời tổ chức thu dọn, vệ sinh mặt bằng thi công dưới chân di tích, trả lại không gian tự nhiên của thắng cảnh.

Đối với UBND phường Đông Quang, Sở đề nghị chỉ đạo các phòng, ban liên quan phối hợp với chủ đầu tư dự án kiểm tra, tổ chức tháo dỡ, di dời các công trình xây dựng và tượng thờ trái phép tại khu vực di tích; hoàn trả mặt bằng, bảo đảm cảnh quan không gian tự nhiên của danh lam thắng cảnh, hoàn thành trước ngày 30/1/2026. Đồng thời, rà soát, nghiên cứu, bố trí lối đi vào di tích.

Theo đánh giá của Sở VHTT&DL, dự án bảo tồn, gia cố Hòn Vọng Phu đã hoàn thành mục tiêu kĩ thuật là gia cố khối đá thành một thể thống nhất, không bị tách rời, bảo đảm an toàn trước nguy cơ sạt lở.

Tuy nhiên, việc xuất hiện màu sắc sáng trắng và tình trạng còn tồn tại các công trình, vật dụng thờ tự tự phát cho thấy cần tiếp tục có các biện pháp xử lí để bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu kĩ thuật và giá trị thẩm mĩ, cảnh quan.

Hòn Vọng Phu là thắng cảnh thuộc di tích quốc gia, gắn với giá trị lịch sử, văn hóa và đời sống tinh thần của cộng đồng. Vì vậy, theo quan điểm của Sở VHTT&DL, việc bảo tồn không chỉ dừng lại ở việc gia cố kĩ thuật mà còn phải giữ gìn không gian văn hóa, cảnh quan tự nhiên và tính nguyên gốc của di tích theo quy định của Luật Di sản văn hóa.

Hòn Vọng Phu thuộc Cụm di tích nghệ thuật và thắng cảnh núi An Hoạch. Theo hồ sơ khoa học lập năm 1992, Cụm di tích núi Nhồi gồm các thành tố: chùa Hinh Sơn, Hòn Vọng Phu, đình Thượng, chùa Quan Thánh và lăng Quận Mãn. Riêng Hòn Vọng Phu có khu vực bảo vệ I gồm toàn bộ đỉnh núi dài khoảng 150m, rộng 100m; khu vực bảo vệ II mở rộng về các hướng nhằm bảo vệ cảnh quan tự nhiên và không gian văn hóa xung quanh.

Tại khu vực di tích hiện còn bia ma nhai khắc chữ Hán. Theo kết quả đọc, phiên âm của Trung tâm Bảo tồn di sản, Bảo tàng và Thư viện Thanh Hóa, dòng chữ chính trên bia là “Kiệt nhiên trung trĩ”, nghĩa là “phiến đá cao vút đứng một mình giữa không trung, một kiệt tác thiên nhiên ban tặng”. Bên phải bia ghi “Thành Thái Mậu Dần thu” (mùa thu năm Mậu Dần, 1890) và phía dưới ghi “Thanh Hóa tổng đốc Hà Đình Nguyễn Thuật phụng sắc”.