Thêm 2 di tích quốc gia đặc biệt

Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính đã ký Quyết định số 266/QĐ-TTg ngày 11/2/2026 xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt (đợt 19) đối với 2 di tích. Cụ thể, 2 di tích được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt đợt này gồm: Di tích kiến trúc nghệ thuật Quần thể di tích đình, chùa, từ chỉ Thổ Hà, phường Vân Hà, tỉnh Bắc Ninh và di tích lịch sử Nhà ngục Kon Tum, phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi.

Khu vực bảo vệ di tích được xác định theo Biên bản và Bản đồ các khu vực bảo vệ di tích trong hồ sơ xếp hạng.

Phó Thủ tướng giao Bộ trưởng Bộ VHTT&DL, Chủ tịch UBND các cấp nơi có di tích được xếp hạng trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của mình thực hiện việc quản lý Nhà nước đối với di tích theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa; chịu trách nhiệm toàn diện về số liệu, nội dung, hồ sơ di tích đề nghị xếp hạng.

Quần thể di tích đình, chùa, từ chỉ Thổ Hà tọa lạc tại trung tâm làng Thổ Hà - ngôi làng cổ đặc trưng của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Căn cứ tư liệu Hán Nôm, đặc biệt là 30 bia đá cổ có niên đại từ thế kỷ XVII - XIX cho thấy các di tích hình thành từ rất sớm, được trùng tu, tôn tạo vào các giai đoạn sau này. Các công trình thuộc quần thể di tích hiện vẫn lưu giữ được những nét kiến trúc nghệ thuật truyền thống độc đáo cùng các tài liệu, hiện vật quý giá.

Tại đây lưu giữ gần 100 pho tượng Phật cổ, hệ thống ngai thờ, kiệu thờ, bảo vật quốc gia cửa võng đình Thổ Hà, hệ thống bia đá, hoành phi, câu đối cùng các bát hương, lư hương bằng gốm - sản phẩm đặc sắc của làng gốm Thổ Hà.

Lễ hội làng Thổ Hà là một trong những lễ hội đặc sắc đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia vào năm 2012. Hội lệ được tổ chức trong ba ngày 20, 21, 22 tháng Giêng âm lịch. Hiện nay, hội Thổ Hà ba năm mới tổ chức rước một lần.

Còn di tích lịch sử Nhà ngục Kon Tum là nơi lưu lại dấu ấn của cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp. Nơi đây đã từng giam giữ những tù binh chính trị bị thực dân Pháp áp giải từ Nghệ An, Hà Tĩnh, Thừa Thiên - Huế về. Dù bị giam giữ, tra tấn nhưng những chiến sĩ vẫn kiên cường đấu tranh bằng nhiều hình thức và không ít người đã hy sinh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Nơi đây trở thành biểu tượng cho ý chí và sức mạnh dân tộc, là nơi để thế hệ hôm nay và mai sau nhớ về truyền thống cha ông và là cái nôi cách mạng của người Tây Nguyên.

Di tích Ngục Kon Tum được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ VHTT&DL) công nhận di tích lịch sử theo Quyết định số 1288/QĐ-VHTT ngày 16/11/1988. Năm 1990, ngục Kon Tum đã được công nhận là khu di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.