Vĩnh Long: từng bước biến di sản văn hóa Khmer thành nguồn lực phát triển bền vững

Đầu tư nhiều công trình văn hóa gắn với đời sống đồng bào Khmer

Tỉnh Vĩnh Long hiện có trên 373.000 người dân tộc thiểu số (chiếm 8,9%), trong đó đồng bào Khmer chiếm trên 8,4%.

Tỉnh có 156 ngôi chùa Nam tông Khmer, trong đó hàng chục ngôi đã được xếp hạng di tích cấp quốc gia và cấp tỉnh. Những ngôi chùa như chùa Âng, chùa Hang, chùa Kom Pong hay chùa Phnô Đôn – còn gọi là chùa Cò – không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là trung tâm văn hóa, giáo dục và đoàn kết cộng đồng, trở thành điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước.

Đầu tư, phát triển du lịch sinh thái - văn hóa truyền thống, bản sắc văn hóa dân tộc Khmer là một trong những mục tiêu được tỉnh đề ra trong giai đoạn 2025 - 2030. Để phát huy tiềm năng, lợi thế là vùng đất hội tụ nhiều giá trị văn hóa và thiên nhiên, những năm qua, Vĩnh Long đã và đang đầu tư nhiều công trình văn hóa gắn với đời sống đồng bào Khmer.

Năm 2020, tỉnh đã bố trí 12 tỷ đồng để tu bổ nhiều di tích, trong đó có các ngôi chùa Khmer. Đồng thời, tỉnh cũng báo cáo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Tài chính xin cấp vốn tu bổ các chùa Ba Si, chùa Kom Pong, chùa Âng với tổng số tiền hơn 45 tỷ đồng.

Một trong những điểm sáng là chùa Ô Chhúc ở xã Tập Ngãi – di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh – được xây dựng mới hoàn toàn nhưng vẫn giữ nguyên nét đặc trưng kiến trúc cổ truyền của người Khmer.

Giai đoạn 2021–2025, tỉnh tiếp tục khảo sát các di tích xuống cấp, lập kế hoạch tu bổ 22 di tích, trong đó có 8 di tích cấp quốc gia và 9 di tích cấp tỉnh, với tổng kinh phí dự kiến gần 77 tỷ đồng.

Song song với việc trùng tu, tỉnh còn quan tâm đào tạo nguồn nhân lực để “giữ lửa” văn hóa Khmer. Nhiều nghề thủ công truyền thống của đồng bào Khmer như chế tác mão, mặt nạ, nhạc cụ cũng đang được khôi phục. Thực hiện Dự án số 6 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long đã tổ chức các lớp truyền dạy chế tác mão, mặt nạ và đàn cò cho con em Khmer.

Làng văn hóa du lịch Khmer Trà Vinh, tại phường Nguyệt Hóa quy tụ nhiều giá trị văn hóa tiêu biểu của đồng bào Khmer như danh thắng ao Bà Om, Bảo tàng Văn hóa dân tộc Khmer, chùa Âng,… cùng chuỗi hoạt động trải nghiệm, biểu diễn nghệ thuật, sinh hoạt cộng đồng.

Thu hút khách du lịch gần xa

Vốn có nhiều di tích văn hóa, nhà cổ, cùng với các hoạt động tín ngưỡng tôn giáo lâu đời, hai phường Nguyệt Hóa, Trà Vinh, xã Châu Thành, từ lâu đã trở thành điểm đến hấp dẫn, giàu bản sắc văn hóa dân tộc.

Dự kiến từ ngày 30/10 đến 5/11 tới đây sẽ diễn ra Tuần lễ Văn hóa, du lịch, chào mừng Lễ hội Ok om bok đồng bào Khmer tỉnh Vĩnh Long năm 2025, tại phường Nguyệt Hóa. Hàng năm, lễ hội Ok om bok thu hút hàng chục nghìn du khách gần, xa đến tham quan, tham gia các trò chơi dân gian, xem triển lãm và cúng trăng.

Cơ quan theo dõi chất lượng không khí toàn cầu IQAir đánh giá, các phường Trà Vinh, Nguyệt Hóa, Long Đức có chất lượng không khí trong lành hàng đầu ở Việt Nam, đứng tốp 3 trong các đô thị có chất lượng không khí trong lành nhất Đông Nam Á.

Trong tháng 4/2025 vừa qua, tỉnh cũng đã tổ chức Giải chạy Aikya Cross Country Marathon Trà Vinh. Đây là sự kiện thể thao kết hợp văn hóa, mang đến cho người dân, du khách những trải nghiệm tuyệt vời về sức khỏe, thiên nhiên.

Theo Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Vĩnh Long Thạch Thị Thu Hà, giai đoạn 2021-2025, ngành du lịch của tỉnh phục hồi ấn tượng, thu hút hơn 28,3 triệu lượt khách; trong đó, có 2,7 triệu lượt khách quốc tế, doanh thu ước đạt hơn 23.600 tỷ đồng.

Với lợi thế là vùng đất hội tụ nhiều giá trị văn hóa và thiên nhiên, Vĩnh Long đang từng bước biến di sản văn hóa Khmer thành nguồn lực phát triển bền vững. Trong tương lai, cùng với du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng, du lịch văn hóa Khmer sẽ tiếp tục là điểm nhấn quan trọng, góp phần đưa Vĩnh Long trở thành điểm đến đặc sắc của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.