Kỳ vọng và thách thức!

Gia nhập Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu đồng nghĩa với việc Hà Nội chính thức bước vào không gian liên kết giáo dục - tri thức ở tầm quốc tế, nơi hơn 400 TP của 91 quốc gia cùng trao đổi kinh nghiệm, mô hình và giải pháp phát triển.

Không gian ấy mở ra nhiều cơ hội quan trọng, từ hợp tác đào tạo, nghiên cứu, chuyển giao tri thức đến thu hút đầu tư trong lĩnh vực giáo dục, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các đô thị ngày càng khốc liệt, chất lượng nguồn nhân lực đã trở thành yếu tố quyết định vị thế.

Danh hiệu ấy vì thế không chỉ mang tính biểu trưng, mà có giá trị như một chỉ dấu định vị cho chiến lược phát triển dài hạn của Hà Nội. Đó là chiến lược lấy con người làm gốc, coi học tập suốt đời là nền tảng của năng suất lao động, năng lực cạnh tranh và chất lượng sống. Thực tế, để đi tới sự ghi nhận này, Hà Nội đã trải qua một quá trình chuẩn bị lâu dài, từ hoàn thiện chính sách phát triển giáo dục - đào tạo, mở rộng hệ thống trường lớp, đến đầu tư cho các thiết chế học tập cộng đồng, thúc đẩy xã hội hóa giáo dục và xây dựng văn hóa học tập trong từng khu dân cư.

Tuy nhiên, cần thẳng thắn nhìn nhận, những thách thức đối với Hà Nội không hề nhỏ, thậm chí ngày càng gay gắt hơn khi bước vào “sân chơi chung” của thế giới. Trước hết là thách thức về chất lượng và hiệu quả đào tạo. Mặc dù mạng lưới giáo dục của Hà Nội phát triển nhanh về quy mô, nhưng sự chênh lệch về chất lượng giữa các khu vực vẫn tồn tại dai dẳng. Tình trạng quá tải trường lớp ở nội thành, trong khi ngoại thành lại thiếu trường đạt chuẩn, phản ánh sự mất cân đối trong phân bổ nguồn lực. Khoảng cách tiếp cận giáo dục chất lượng giữa trung tâm và vùng ven, giữa đô thị và nông thôn vẫn là một “điểm nghẽn” lớn đối với mục tiêu học tập bình đẳng.

Bên cạnh đó, Hà Nội đang chịu sức ép lớn từ gia tăng dân số cơ học, tốc độ đô thị hóa nhanh và sự chuyển dịch mạnh mẽ của cơ cấu nghề nghiệp. Mỗi năm, hàng trăm nghìn lao động nhập cư đổ về Thủ đô, làm gia tăng nhu cầu học tập, đào tạo nghề, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng. Trong khi đó, nền kinh tế số, kinh tế xanh và chuyển đổi số đang đặt ra những yêu cầu hoàn toàn mới đối với lực lượng lao động. Nếu hệ thống đào tạo không kịp thích ứng, nguy cơ lệch pha giữa “cung” và “cầu” lao động sẽ còn gia tăng.

Một thách thức khác là mối liên kết giữa giáo dục - đào tạo với thị trường lao động vẫn chưa thật sự chặt chẽ. Không ít DN thiếu nhân lực chất lượng cao, trong khi một bộ phận sinh viên tốt nghiệp lại loay hoay tìm việc làm phù hợp. Điều này cho thấy hệ sinh thái học tập, việc làm của Hà Nội tuy đã mở rộng, nhưng chưa vận hành thật sự thông suốt.

Ngoài ra, yêu cầu bảo đảm học tập suốt đời cho mọi nhóm dân cư, đặc biệt là người lao động khu vực phi chính thức, người cao tuổi, người yếu thế, cũng đặt ra bài toán về chính sách, nguồn lực và phương thức tổ chức. Một TP học tập đúng nghĩa không thể chỉ là nơi có nhiều trường học, mà phải là nơi mọi công dân đều có cơ hội học tập ở bất kỳ giai đoạn nào của cuộc đời.

Trong bối cảnh đó, danh hiệu "Thành phố học tập toàn cầu" vừa là vinh dự, vừa là “áp lực tích cực” buộc Hà Nội phải đổi mới mạnh hơn, nhanh hơn và thực chất hơn. Khi học tập trở thành nhu cầu tự thân, khi tri thức thực sự trở thành “vốn chung” của xã hội, khi giáo dục gắn chặt với năng suất, sáng tạo và chất lượng tăng trưởng, khi đó Hà Nội mới thực sự bước vào Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu bằng chính nội lực của mình. Và đó cũng chính là thước đo chân thực nhất cho giá trị của danh hiệu hôm nay.