“Sắc xuân miền Tây - Ấm tình đồng bào”: bảo tồn, phát triển và nâng tầm văn hóa các dân tộc
Kinhtedothi – Nghệ An là tỉnh có đông dân tộc cùng sinh sống với lịch sử văn hóa đồ sộ, phong phú và đặc sắc. Trên nền tảng giá trị ấy, những năm qua, tỉnh luôn nỗ lực bảo tồn, phát triển và nâng tầm văn hóa các dân tộc thiểu số vùng cao.
Theo thống kê, toàn tỉnh Nghệ An hiện có hơn 500.000 người dân tộc thiểu số, đa số chủ yếu là người Mông, Thái, Khơ Mú, Thổ...trong đó Ơ Đu có số lượng người ít nhất với trên 445 nhân khẩu sống định cư ở bản Văng Môn, xã Nga My (huyện Tương Dương cũ).
Người dân tộc thiểu số ở Nghệ An chủ yếu sống ở các vùng núi, khu vực biên giới là miền Tây tỉnh Nghệ An. Họ đều có lịch sử sinh sống lâu đời với những nền văn hóa mang bản sắc riêng khá đa dạng, phong phú. Địa hình vùng cao núi cao, hiểm trở khí hậu quanh năm khắc nghiệt góp phần tạo nên những nét văn hóa đặc sắc của mỗi bản làng vùng cao, người dân tộc thiểu số.
Trong những năm qua, với sự nỗ lực của người dân và những cơ chế chính sách hỗ trợ đặc thù cho đồng bào dân tộc thiếu số của chính quyền, nhiều nếp nhà sàn nơi bản vùng cao ngày càng vững chãi, kiên cố.
Tỷ lệ hộ nghèo ở các xã, bản đang giảm dần qua từng năm, đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào được cải thiện rõ rệt. Đường vào thôn, bản hôm nay đã hiện hữu những đường bê tông, đường nhựa, người dân các bản xa xôi đã có cuộc sống đầy đủ, thuận tiện hơn.
Đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số tại Nghệ An ngày càng được nâng cao.
Kinh tế vùng cao ngày càng phát triển, nhiều gia đình, bản làng đã biết phát huy thế mạnh miền sơn cước, văn hóa bản địa đặc sắc để làm du lịch cộng đồng, vừa giữ gìn bản sắc riêng, vừa tạo công ăn việc làm giúp ổn định thu nhập, từng bước thoát khỏi đói nghèo, lạc hậu...
Có đi sâu vào từng bản làng, mới thấy sự thay đổi rõ nét nơi các bản vùng cao miền Tây Nghệ An, dẫu rằng chưa thể bước qua mọi khó khăn, thách thức nhưng hiện hữu hôm nay đó là đời sống tinh thần, vật chất được cải thiện, bà con không còn sống cảnh đói nghèo, trì trệ, đời sống văn hóa được nâng lên rõ rệt.
Dưới nếp nhà người Mông, người Thái... trải qua bao khó khăn, nay trẻ em được đến trường đầy đủ với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính sách, các em được học hành đến nơi đến chốn, trở thành những người kế cận, thế hệ nối tiếp với đầy đủ khả năng để xây dựng bản làng, gia đình ngày càng phát triển hơn.
Những mái nhà ấy nay đã và đang trở thành những điểm đến, phục vụ khách du lịch, điệu khèn, tiếng sáo trở thành những thế mạnh đặc trưng để giúp bà con có thêm thu nhập nhờ tham gia phục vụ các hoạt động du lịch, trở thành món ăn tinh thần khiến nhiều du khách “đến rồi chẳng muốn rời đi”.
Những bản làng vùng cao giờ đây là điểm đến lý tưởng với nhiều du khách, hội tụ nhiều yếu tố để phát huy du lịch, đó là văn hóa, ẩm thực đặc trưng như cổng trời Mường Lống với Lễ hội vườn mận, chọi bò... của người Mông.
Có những những lễ hội mang tầm sâu rộng được người dân trong nước và thậm chí khách quốc tế biết đến như lễ hội Hang Bua, lễ hội đền Chín Gian, lễ hội Mường Ham, lễ hội Bốc Mó...
Đứng trước sự phát triển của đồng bào dân tộc thiểu số về cả đời sống, vật chất lẫn tinh thần nơi miền Tây, để nét văn hóa bản làng vùng cao không bị mai một, nhằm tiếp tục giữ gìn, phát huy và qua đó tạo ra những giá trị hơn nữa nhiều năm qua tỉnh Nghệ An cũng như người dân đã xây dựng nhiều chương trình như du lịch cộng đồng, truyền dạy văn hóa bản địa, hỗ trợ khuyến khích các nghệ nhân địa phương, kiểm kê di sản, phục dựng lễ hội…
Văn hóa bản địa được bảo tồn, phát huy và nâng tầm với nhiều hình thức.
Đáng chú ý như quan tâm, đầu tư vào các hoạt động, tổ chức các lễ hội, trong đó một số lễ hội trở thành điên nhấn lớn. Dịp Tết Nguyên đán những năm qua, tỉnh Nghệ An thường tổ chức chương trình “Sắc xuân miền Tây - Ấm tình đồng bào” nhằm tôn vinh và lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc miền Tây Nghệ An. Trong bối cảnh văn hóa bản địa đang chịu nhiều tác động mạnh mẽ, chương trình “Sắc xuân miền Tây - Ấm tình đồng bào” có ý nghĩa như một nhịp cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, không chỉ góp phần bảo tồn các giá trị truyền thống, mà còn tạo điều kiện để những giá trị ấy tiếp tục được nuôi dưỡng, thích nghi và phát triển trong đời sống hôm nay.
Không dừng lại ở giá trị nghệ thuật, “Sắc xuân miền Tây - Ấm tình đồng bào” còn mang đậm dấu ấn nhân văn khi gắn liền với các hoạt động chăm lo Tết cho đồng bào vùng cao bằng ngôn ngữ ca, múa, nhạc kết hợp trình diễn dân gian, các tiết mục nghệ thuật dẫn dắt khán giả đi từ vẻ đẹp nguyên sơ của núi rừng, đời sống sinh hoạt mộc mạc của bản làng, đến những xúc cảm ấm áp về tình người, tình đất.
"Sắc xuân miền Tây - Ấm tình đồng bào" là một trong những hoạt động văn hóa lớn chào đón Tết Nguyên đán ở Nghệ An.
Chương trình "Sắc xuân miền Tây - Ấm tình đồng bào” Tết Nguyên đán 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với Ủy ban MTTQ tỉnh, UBND xã Quế Phong và các đơn vị liên quan tổ chức vào ngày 2/2/2026 tại sân vận động xã Quế Phong. Chương trình đặc biệt với Chương I: “Hương sắc vùng cao” là lời khẳng định miền Tây Nghệ An không chỉ giàu tài nguyên thiên nhiên mà còn có bề dày văn hóa đặc sắc.
Chương II: “Ấm tình đồng bào” như một lời kêu gọi sâu sắc, lan tỏa tinh thần nhân ái, sẻ chia với phương châm “không để ai bị bỏ lại phía sau”; Chương III: “Miền Tây ngày mới” là bản tuyên ngôn nghệ thuật về khát vọng phát triển về một miền Tây Nghệ An đang chuyển mình mạnh mẽ trong thời kỳ mới.
