Tính răn đe nhưng cần hợp lý

Sau 12 năm thi hành, Luật Xử lý vi phạm hành chính đã trải qua nhiều lần sửa đổi góp phần tăng cường hiệu lực quản lý Nhà nước, bảo đảm trật tự an toàn xã hội, thúc đẩy sự phát triển. Việc sửa đổi Luật lần này tập trung vào các quy định phục vụ việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp. Đồng thời, quá trình thảo luận, cũng đề cập đến những đề xuất mở rộng phạm vi, lĩnh vực được áp dụng mức phạt tăng gấp đôi, đặc biệt tại các TP lớn và trong các lĩnh vực như giao thông đường bộ, bảo vệ môi trường, an ninh trật tự - an toàn xã hội, phòng cháy chữa cháy, an toàn thực phẩm...

Thực tế cho thấy, việc nâng mức xử phạt đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong một số trường hợp như: gây ô nhiễm môi trường, vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm, hàng gian, hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng… là cần thiết, bởi đây là những lĩnh vực rất nhức nhối, tăng để tạo tính răn đe. Đồng thời, trong nhiều lĩnh vực, việc nâng mức xử phạt có thể sẽ góp phần tăng cường tính nghiêm minh trong công tác xử lý vi phạm hành chính. Song mức phạt thế nào là hợp lý luôn là vấn đề gây nhiều tranh luận, bởi việc nâng mức phạt tiền luôn cần được cân nhắc thận trọng, dựa trên những tiêu chí cụ thể, rõ ràng và mang tính thực tiễn cao.

Đúng như nhiều ý kiến đã phân tích, hiệu quả xử lý vi phạm phụ thuộc vào nhiều yếu tố, mức phạt tiền chỉ là một trong số đó. Nếu mức phạt tiền thấp quá sẽ không thể răn đe, nhưng mức phạt quá cao sẽ gây ra những phản ứng tiêu cực như trốn tránh, chống đối, hoặc xảy ra tiêu cực trong quá trình xử lý vi phạm trong đấy có cả việc lách luật. Mức xử phạt hành chính bằng tiền cần phù hợp với thu nhập trung bình của người dân ở từng khu vực và từng thời điểm, để bảo đảm tính khả thi và đồng thuận. Hơn thế nữa, hiệu quả xử lý vi phạm còn phụ thuộc vào các yếu tố như tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, tính minh bạch và công bằng trong thi hành pháp luật. Cùng với phạt tiền, có thể bổ sung, thay thế bằng những hình thức xử lý phù hợp, mang tính giáo dục, răn đe nhưng không gây gánh nặng kinh tế cho người dân như cảnh cáo, buộc khắc phục hậu quả, giáo dục tại cộng đồng, công khai vi phạm...

Như cơ quan trình Dự Luật đã chỉ rõ, Dự thảo Luật đang trình Quốc hội lần này không đề xuất điều chỉnh tăng mức tiền phạt tối đa đối với bất kỳ lĩnh vực quản lý Nhà nước nào. Dự thảo Luật lần này chỉ rà soát, bổ sung một số lĩnh vực mới chưa được quy định trong Luật hiện hành nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý trong thực tế hiện nay. Nội dung tăng mức phạt tiền tối đa được xác định là vấn đề lớn, có tác động trực tiếp đến người dân và DN sẽ tiếp tục được nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, đánh giá tác động đầy đủ, toàn diện để sửa đổi Luật trong thời gian tới.

Và trong quá trình nghiên cứu để sửa đổi, việc tiếp tục lắng nghe ý kiến từ các đại biểu, chuyên gia và người dân sẽ là bước đi cần thiết để hoàn thiện hành lang pháp lý, góp phần nâng cao hơn nữa hiệu quả từ xử lý vi phạm hành chính, bảo đảm tính nghiêm minh, răn đe và phù hợp thực tiễn.