Từ “vận động” đến “kỷ cương”

Không còn dừng lại ở những lời kêu gọi mang tính tự nguyện, Thủ đô chính thức chuyển mình sang giai đoạn quản lý bằng kỷ cương, tạo lập hành lang pháp lý vững chắc để hình thành một nền kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng xanh bền vững.

Cần nhìn nhận thẳng thắn rằng, cuộc chiến chống rác thải nhựa tại Hà Nội không phải bây giờ mới bắt đầu. Nhiều năm qua, vô số phong trào "nói không với túi nilon", "chống rác thải nhựa" đã được phát động. Tuy nhiên, phần lớn các hoạt động này mới chỉ dừng lại ở bề nổi, mang tính thời điểm và chủ yếu dựa vào sự tự giác. Hệ quả là sau mỗi đợt ra quân, thói quen sử dụng đồ nhựa dùng một lần lại tái diễn, các bãi rác như Nam Sơn, Xuân Sơn vẫn oằn mình gánh hàng nghìn tấn rác thải nhựa khó phân hủy mỗi ngày. Sự thiếu vắng các chế tài đủ mạnh và lộ trình pháp lý cụ thể đã khiến nỗ lực bảo vệ môi trường rơi vào tình trạng "đánh trống bỏ dùi".

Trong bối cảnh đó, sự ra đời của Kế hoạch số 04/KH-UBND ngày 5/1/2026 mang một ý nghĩa đặc biệt. Văn bản này không đơn thuần là một kế hoạch hành chính, mà là sự cụ thể hóa quyết tâm chính trị của TP nhằm hiện thực hóa các cam kết về tăng trưởng xanh. Việc chuyển từ trạng thái "vận động" sang "quy định bắt buộc" cho thấy chính quyền TP đã nhận diện rõ tính cấp bách của vấn đề. Rác thải nhựa giờ đây không chỉ là câu chuyện ý thức, mà đã trở thành trách nhiệm pháp lý, đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm túc từ mọi thành phần xã hội.

Điểm nhấn quan trọng nhất trong lộ trình lần này chính là vai trò tiên phong của khu vực công. Kế hoạch xác định rõ các cơ quan Nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập phải là những người "lĩnh ấn tiên phong" trong việc cắt giảm nhựa. Quy định không sử dụng chai nhựa, túi nilon dùng một lần trong các cuộc họp, hội nghị; hạn chế tối đa việc in ấn băng rôn, khẩu hiệu bằng nhựa... là những yêu cầu cụ thể, định lượng được chứ không còn là lời kêu gọi chung chung.

Sự gương mẫu của cán bộ, công chức và các cơ quan công quyền sẽ là "thước đo" uy tín nhất để lan tỏa tinh thần kỷ cương ra toàn xã hội. Bên cạnh đó, kế hoạch cũng đặt ra lộ trình rõ ràng với các mốc thời gian cụ thể để kiểm soát nguồn thải. Thay vì cấm đoán đột ngột gây sốc cho nền kinh tế, TP chọn cách tiếp cận bài bản: giảm dần nguồn cung các sản phẩm nhựa độc hại, đồng thời khuyến khích phát triển các sản phẩm thay thế thân thiện với môi trường. Đây là bước đi thận trọng nhưng chắc chắn, giúp người dân và DN có thời gian thích ứng và chuyển đổi mô hình sản xuất, tiêu dùng.

Dưới góc nhìn kinh tế đô thị, việc siết chặt quản lý rác thải nhựa không chỉ là gánh nặng chi phí xử lý, mà chính là cơ hội để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn. Khi rác thải được phân loại và quản lý tốt ngay từ nguồn, chúng sẽ trở thành nguồn tài nguyên đầu vào giá trị cho ngành công nghiệp tái chế. Nghị quyết số 22 và Kế hoạch 04 sẽ tạo ra một thị trường đủ lớn và hành lang pháp lý đủ an toàn để các DN đầu tư vào công nghệ xử lý rác hiện đại, sản xuất bao bì xanh và các vật liệu sinh học. Hơn thế nữa, một Thủ đô sạch rác thải nhựa sẽ nâng cao đáng kể vị thế cạnh tranh của Hà Nội.

Trong xu thế toàn cầu, các đô thị văn minh luôn lấy chỉ số môi trường làm tiêu chuẩn đánh giá chất lượng sống và thu hút đầu tư. Việc kiên quyết loại bỏ rác thải nhựa là bước chuẩn bị cần thiết để Hà Nội hướng tới hình ảnh một TP Văn hiến - Văn minh - Hiện đại, nơi tăng trưởng kinh tế không đánh đổi bằng sự suy thoái môi trường. Có thể khẳng định, Kế hoạch 04/KH-UBND là bước khởi đầu cho một cuộc cách mạng về nếp sống và tư duy quản trị tại Hà Nội trong năm 2026. Chặng đường phía trước còn nhiều khó khăn, nhưng với lộ trình bài bản và quyết tâm chuyển từ "khuyến khích" sang "kỷ cương", người dân Thủ đô hoàn toàn có cơ sở để tin tưởng vào một tương lai phát triển xanh và bền vững.