EU chốt thỏa thuận mại lịch sử với Mercosur sau 25 năm đàm phán, Pháp tuyên bố “cuộc chiến chưa kết thúc”

Ngày 9/1, Liên minh châu Âu (EU) đã chính thức thông qua việc ký kết hiệp định thương mại tự do lớn nhất từ trước đến nay với Khối thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) sau hơn 25 năm đàm phán khó khăn.

Các nhà ngoại giao cho biết, tại cuộc bỏ phiếu hôm thứ Sáu, 21 nước thành viên EU đã bật đèn xanh cho hiệp định thương mại với Mercosur. Áo, Pháp, Hungary, Ireland và Ba Lan phản đối, trong khi Bỉ bỏ phiếu trắng. Theo quy định, hiệp định cần tối thiểu 15 quốc gia đại diện cho 65% dân số toàn khối để được thông qua.

Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva ca ngợi việc EU thông qua thỏa thuận thương mại tự do với Mercosur là một “quyết định lịch sử đối với chủ nghĩa đa phương”. “Thỏa thuận thương mại EU- Mercosur này là tín hiệu ủng hộ thương mại quốc tế, được xem là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, mang lại lợi ích cho cả hai khối”, nhà lãnh đạo Brazil viết trên mạng xã hội X hôm thứ Sáu.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz gọi kết quả cuộc bỏ phiếu là một “cột mốc quan trọng”, khẳng định hiệp định sẽ mang lại lợi ích cho cả Đức và châu Âu. “Tuy nhiên, 25 năm đàm phán là quá dài. Điều cấp thiết là các hiệp định thương mại tự do tiếp theo phải được hoàn tất nhanh chóng hơn,” ông Merz nhấn mạnh.

Quyết định này mở đường cho Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen ký kết hiệp định với các đối tác Mercosur gồm Argentina, Brazil, Paraguay và Uruguay tại Asuncion. Bộ Ngoại giao Argentina cho biết lễ ký sẽ diễn ra vào ngày 17/1.

Hiệp định, vốn đã được hoàn tất từ một năm trước, hiện vẫn cần sự phê chuẩn của Nghị viện châu Âu trước khi chính thức có hiệu lực.

Thỏa thuận này được kỳ vọng sẽ giúp EU bù đắp phần hoạt động kinh doanh bị ảnh hưởng bởi các mức thuế nhập khẩu của Mỹ, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc thông qua việc đảm bảo khả năng tiếp cận các khoáng sản chiến lược.

Thỏa thuận thương mại tự do này được xem là lớn nhất của EU xét về mức độ cắt giảm thuế quan, với tổng giá trị thuế xuất khẩu được dỡ bỏ lên tới 4 tỷ euro (khoảng 4,66 tỷ USD). Các nước Mercosur hiện áp dụng mức thuế cao, như 35% đối với linh kiện ô tô, 28% với sản phẩm sữa và 27% với rượu vang.

EU và Mercosur cũng kỳ vọng mở rộng kim ngạch thương mại hàng hóa song phương, hiện chỉ đạt 111 tỷ euro trong năm 2024. Xuất khẩu của EU chủ yếu là máy móc, hóa chất và thiết bị vận tải, trong khi Mercosur tập trung vào nông sản, khoáng sản, bột giấy và giấy.

Để thuyết phục các quốc gia còn hoài nghi, Ủy ban châu Âu đã đưa ra nhiều biện pháp bảo vệ, cho phép tạm ngừng nhập khẩu các mặt hàng nông sản nhạy cảm. EU cũng đẩy mạnh kiểm soát nhập khẩu, đặc biệt liên quan đến dư lượng thuốc trừ sâu, thiết lập quỹ ứng phó khủng hoảng, đẩy nhanh hỗ trợ cho nông dân và cam kết cắt giảm thuế nhập khẩu phân bón.

Tuy nhiên, những nỗ lực của các nước này là chưa đủ, sau khi Italia, quốc gia đã yêu cầu và được gia hạn việc ký kết vào phút chót hồi tháng 12/2025, đã thay đổi lập trường khi ủng hộ trong cuộc bỏ phiếu vào ngày 9/1.

Ngay sau khi thỏa thuận thương mại EU-Mercosur được thông qua, Pháp tuyên bố “cuộc chiến chưa kết thúc”.

Bộ trưởng Nông nghiệp Pháp Annie Genevard cam kết vận động để Nghị viện châu Âu bác bỏ thỏa thuận, nơi cuộc bỏ phiếu được dự báo sẽ rất sít sao.

Một số tổ chức môi trường châu Âu cũng phản đối hiệp định, cho rằng hàng hóa xuất khẩu sang EU có thể bắt nguồn từ các khu vực bị phá rừng. “Thực tế đơn giản là thỏa thuận không được lòng dân này sẽ gây thảm họa cho rừng Amazon, và không một nghị sĩ châu Âu tiến bộ nào thực sự cam kết bảo vệ rừng nên ủng hộ nó,” bà Lis Cunha, nhà vận động của Greenpeace EU, nhận định.

Trong khi đó, ông Bernd Lange, nghị sĩ Đảng Dân chủ Xã hội Đức và là Chủ tịch Ủy ban Thương mại của Nghị viện châu Âu, bày tỏ tin tưởng hiệp định sẽ được thông qua, với cuộc bỏ phiếu cuối cùng nhiều khả năng diễn ra vào tháng 4 hoặc tháng 5.