Kỳ vọng tăng trưởng và phép thử mới

Tuy nhiên, phía sau thông điệp tự tin đó là một thực tế phức tạp hơn. Khi nước Mỹ bước vào năm 2026, nền kinh tế lớn nhất thế giới vừa cho thấy sức bật đáng kể, vừa bộc lộ những vết nứt có thể định hình lại trật tự kinh tế toàn cầu trong những năm tới.

Thành tích và nghịch lý

Theo dữ liệu chính thức, lạm phát tại Mỹ trong năm 2025 đã hạ nhiệt so với giai đoạn cao điểm, dù vẫn cao hơn mức trung bình lịch sử. Lạm phát hằng năm chạm đáy 4 năm ở mức 2,3% vào tháng 4/2025, trước khi tăng trở lại lên khoảng 3% vào tháng 9. Trong khi đó, tăng trưởng GDP ghi nhận sự biến động mạnh: nền kinh tế suy giảm trong quý I/2025, lần đầu tiên kể từ năm 2022, nhưng bất ngờ tăng tốc mạnh mẽ vào mùa Hè.

Đỉnh điểm là quý III/2025, khi GDP tăng trưởng với tốc độ thường niên 4,3%, mức cao nhất trong 2 năm và vượt xa phần lớn các nền kinh tế phát triển khác. Cùng kỳ, khu vực đồng euro chỉ tăng 2,3%, Anh đạt 1,3%, còn Nhật Bản, nền kinh tế lớn thứ tư thế giới, ghi nhận mức suy giảm 2,3%.

Chính những con số này đã giúp ông Trump khẳng định nền kinh tế Mỹ đang trên đà bùng nổ. Tuy nhiên, sự cải thiện không đồng đều đã làm dấy lên lo ngại trong xã hội, đặc biệt là về chi phí sinh hoạt, khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 đang đến gần.

AI - động cơ tăng trưởng mới

Một đặc điểm nổi bật của tăng trưởng Mỹ năm 2025 là vai trò vượt trội của trí tuệ nhân tạo (AI). Các khoản đầu tư hàng tỷ USD vào AI, chủ yếu do các tập đoàn công nghệ lớn như Microsoft, Amazon và Alphabet dẫn dắt, được ước tính đóng góp khoảng 40% tăng trưởng kinh tế trong năm.

Năng suất lao động cũng phản ánh xu hướng này. Trong quý III/2025, năng suất của Mỹ tăng với tốc độ thường niên 4,9%, cao hơn 1,9 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước, mức tăng mà nhiều nền kinh tế châu Âu “chỉ có thể mơ ước”.

Dù vậy, các chuyên gia vẫn chia rẽ về triển vọng thực sự của AI. Campbell Harvey, giáo sư kinh tế tại Đại học Duke, cho rằng năm 2026 có thể là thời điểm AI và các công nghệ tài chính phi tập trung bắt đầu tạo ra cú hích rõ rệt cho năng suất.

“Chúng ta đang đứng trước ngưỡng cửa của một bước nhảy lớn về năng suất” - chuyên gia này khẳng định, đồng thời thừa nhận rằng những lợi ích đó vẫn chưa được hiện thực hóa đầy đủ.

Trái ngược với bức tranh tăng trưởng và năng suất, thị trường lao động Mỹ lại phát đi tín hiệu thận trọng. Trong cả năm 2025, nền kinh tế chỉ tạo thêm khoảng 584.000 việc làm, giảm mạnh so với 2,2 triệu việc làm của năm 2024 và là mức tăng thấp nhất (ngoài giai đoạn đại dịch Covid-19) kể từ năm 2003.

Sự suy yếu này càng khó đánh giá chính xác do tình trạng thiếu dữ liệu. Sự kiện đóng cửa chính phủ kéo dài 43 ngày vào cuối năm 2025 - dài nhất trong lịch sử nước Mỹ, đã làm gián đoạn quá trình thu thập và công bố số liệu, khiến bức tranh kinh tế vốn đã mờ nhạt lại càng thiếu rõ ràng.

Trong bối cảnh đó, giới phân tích tranh luận liệu các biện pháp thuế quan, kiểm soát nhập cư và tác động dài hạn của AI đối với thị trường lao động có đang kìm hãm đà tạo việc làm hay không.

Một trong những nghịch lý lớn nhất của kinh tế Mỹ hiện nay nằm ở tâm lý người tiêu dùng. Chỉ số niềm tin tiêu dùng của Đại học Michigan đạt 53,3 điểm vào tháng 12/2025 - nhích nhẹ so với tháng trước, nhưng vẫn ở gần mức thấp kỷ lục.

Dù vậy, người Mỹ vẫn tiếp tục tăng cường chi tiêu. Trong quý III/2025, chi tiêu tiêu dùng tăng 3,5%, mức cao nhất kể từ cuối năm 2024. Mùa mua sắm cuối năm cũng ghi nhận mức tăng 3,9% so với năm trước, theo báo cáo của Mastercard.

Sự chênh lệch này phản ánh bất bình đẳng ngày càng lớn: nhóm 10% người có thu nhập cao nhất hiện chiếm khoảng một nửa tổng chi tiêu, mức cao nhất kể từ khi dữ liệu được ghi nhận năm 1989. Trong khi đó, các hộ gia đình thu nhập trung bình và thấp tiếp tục chịu áp lực từ chi phí sinh hoạt.

Năm 2025 cũng đánh dấu những tín hiệu khác thường trên thị trường tài chính. Đồng USD giảm khoảng 9% so với rổ tiền tệ chính. Thị trường chứng khoán Mỹ kém hơn phần còn lại của thế giới tới 11% - mức chênh lệch lớn nhất kể từ năm 2009.

Câu hỏi đặt ra là liệu đây chỉ là những “nhiễu động” trong giai đoạn thống trị tài chính kéo dài của Mỹ, hay là dấu hiệu ban đầu cho thấy sức hấp dẫn tương đối của nền kinh tế này đang suy giảm.

Phép thử mang tên 2026

Theo Simon French - nhà kinh tế trưởng, Giám đốc Nghiên cứu và Giám đốc điều hành tại hãng dịch vụ tài chính Panmure Liberum có trụ sở tại Anh, năm 2026 được xem là phép thử cho một loạt mục tiêu có phần mâu thuẫn của chính quyền Tổng thống Donald Trump: duy trì vai trò trung tâm của đồng USD trong thương mại toàn cầu nhưng đồng thời đe dọa “vũ khí hóa” các công cụ tài chính; thu hẹp thâm hụt thương mại trong khi vẫn muốn giữ chi phí vốn ở mức cạnh tranh; và giảm vai trò an ninh ở nước ngoài nhưng vẫn duy trì ưu thế công nghệ, kể cả trong lĩnh vực quốc phòng.

Nếu có nền kinh tế nào đủ sức theo đuổi những mục tiêu tưởng chừng đối nghịch đó, nhiều chuyên gia cho rằng chỉ có thể là Mỹ. Song, cũng chính vì thế, giai đoạn hiện tại có thể được các nhà sử học kinh tế nhìn nhận như một bước ngoặt của “chủ nghĩa ngoại lệ Mỹ” - chuyên gia Simon French nhận định.

Khi bước sang năm 2026, kinh tế Mỹ đứng trước hai kịch bản song song: một bên là tiềm năng tăng trưởng cao hơn nhờ AI và đổi mới công nghệ, bên kia là nguy cơ phân hóa sâu sắc hơn trong xã hội và trật tự kinh tế toàn cầu.

Cho đến nay, Mỹ vẫn là một nền kinh tế được chống lưng bởi thâm hụt tài khóa lớn; vẫn sở hữu khu vực DN đi đầu trong đầu tư và đổi mới AI; có thị trường vốn sâu rộng và dòng chảy sở hữu trí tuệ khiến phần còn lại của phương Tây phải ghen tỵ. Điều này giải thích cho việc - bất chấp mọi lo ngại, thị trường chứng khoán Mỹ vẫn giao dịch gần mức đỉnh lịch sử với định giá cao hơn nhiều so với các sàn lớn khác, và trái phiếu Mỹ vẫn được săn đón mạnh mẽ trong các phiên đấu giá cũng như trên thị trường thứ cấp.

Và giờ đây, nền kinh tế này còn sắp có một Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) mới, được cho là mềm mỏng hơn với xu hướng kích thích tăng trưởng của Tổng thống cùng với triển vọng lãi suất thấp hơn.

Tuy vậy, theo giới quan sát, dù những chuyển dịch lớn, từ dòng vốn đầu tư đến cấu trúc thương mại có thể chưa bộc lộ rõ ràng trong ngắn hạn, nhưng quỹ đạo đang thay đổi. Và cùng với nó, cách thế giới phản ứng với sức mạnh kinh tế Mỹ cũng sẽ thay đổi.