Ngành thép Việt Nam 2026: chu kỳ tăng trưởng mới giữa thử thách toàn cầu

Sức bật từ nội lực

Theo Hiệp hội thép Việt Nam (VSA), thị trường thép Việt Nam 2025 dần hồi phục và đạt kết quả tăng trưởng tích cực cả năm. Sản lượng sản xuất thép thô cả năm 2025 đạt mức cao kỷ lục trong 05 năm trở lại đây, vượt qua mốc năm 2020 trước đó 24,7 triệu tấn, tăng 12% so với cùng kỳ 2024.

Tiêu thụ đạt 24,1 triệu tấn tăng 12,9% so với cùng kỳ; trong đó xuất khẩu đạt 3,15 triệu tấn tăng 12,8% so với cùng kỳ 2024. Điều này cho thấy xu hướng ngành thép Việt Nam hiện đại, đồng bộ các khu liên hợp luyện kim khép kín, từ thượng nguồn đến hạ nguồn.

Còn về phía doanh nghiệp, ngay từ cuối năm 2025, báo cáo tài chính của các “ông lớn” ngành thép Việt Nam đã bắt đầu phản ánh tín hiệu tăng trưởng rõ nét. Theo số liệu sơ bộ quý IV/2025, Hòa Phát tiếp tục khẳng định vị thế dẫn đầu khi ước lợi nhuận sau thuế đạt 888 tỷ đồng, tăng 38% so với cùng kỳ năm trước.

Bán hàng HRC, thép xây dựng, thép cuộn chất lượng cao và phôi thép lần đầu tiên trong lịch sử đạt 10,6 triệu tấn trong một năm, tăng 31% so với năm trước. Trong đó, thép cuộn cán nóng đóng góp 5 triệu tấn, tăng 73% so với năm 2024. Sản lượng HRC tăng nhanh một phần nhờ Khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát Dung Quất 2 hoàn thành và có sản phẩm từ tháng 9/2025.

Ngoài ra, Hòa Phát ghi nhận 423.000 tấn tôn mạ, tương đương năm ngoái. Sản phẩm ống thép đạt xấp xỉ 850.000 tấn, củng cố vững chắc thị phần số 1 Việt Nam với 30,8%. Thép dự ứng lực, thép rút dây các loại tăng 29% về sản lượng bán hàng với 174.000 tấn, trong đó xuất khẩu đóng góp trên 40%.

Đối với công ty CP Thép Nam Kim, quý IV/2025 và ghi nhận quý thua lỗ sau 3 năm. Cụ thể, doanh thu thuần quý IV chỉ đạt 3.146 tỷ đồng, giảm 30%. Biên lợi nhuận gộp giảm mạnh từ 6,7% về 2,2%, lợi nhuận gộp giảm đến 76% xuống 72 tỷ đồng.

Tuy nhiên, tính chung cả năm, doanh thu nội địa đạt 8.826 tỷ đồng, tăng khoảng 1.600 tỷ đồng so với năm 2024. Trong khi đó, doanh thu xuất khẩu chỉ còn 6.072 tỷ đồng, giảm tới 7.300 tỷ đồng so với năm trước.

Nhóm tôn mạ như Tập đoàn Hoa Sen tuy gặp nhiều áp lực nhưng vẫn duy trì sản lượng ổn định nhờ thị trường nội địa đang nóng lên theo nhu cầu xây dựng dâng cao hơn. Theo báo cáo tài chính quý I niên độ 2025 – 2026 (giai đoạn 01/10 – 31/12/2025), ghi nhận doanh thu đạt 8.383 tỷ đồng và lợi nhuận gộp đạt 939 tỷ đồng, duy trì biên lợi nhuận gộp ở mức 11,2%. Trong bối cảnh thị trường vật liệu xây dựng còn nhiều biến động, Hoa Sen vẫn đảm bảo hoạt động kinh doanh có lãi với lợi nhuận sau thuế đạt 62 tỷ đồng.

Cơ hội và thách thức

Việc các doanh nghiệp lớn công bố kết quả tài chính đã cho thấy thị trường nội địa đóng vai trò ngày càng quan trọng khi xuất khẩu gặp khó khăn do rào cản thương mại và giá toàn cầu còn biến động. Trên cơ sở đó, các tổ chức phân tích tài chính đã đưa ra những dự báo lạc quan hơn cho ngành trong năm 2026.

Theo nhóm phân tích của Chứng khoán Vietcombank (VCBS Research) cũng chỉ ra rằng sản lượng thép thô trong nước dự kiến sẽ tiếp tục phục hồi trong năm 2026, nhờ các dây chuyền sản xuất mới được đưa vào hoạt động và nhu cầu xây dựng dân dụng, hạ tầng tăng mạnh. VCBS dự báo, lợi nhuận toàn ngành có thể tăng khoảng 22% trong năm nay, trong đó các doanh nghiệp có lợi thế về quy mô, tự chủ nguồn vật liệu và thị trường nội địa sẽ ghi nhận kết quả kinh doanh nổi trội hơn nhóm còn lại.

Còn với nhóm phân tích của công ty CP Chứng khoán MB (MBS) dự báo, tiêu thụ nội địa toàn ngành tiếp tục tích cực khi ghi nhận tăng trưởng 12% so với cùng kỳ đạt mức 27 triệu tấn. Trong đó, tiêu thụ thép xây dựng tăng 13% so với cùng kỳ đạt mức 14 triệu tấn, động lực chính đến từ nhu cầu thép cho ngành xây lắp diễn ra tích cực trong bối cảnh nguồn cung BĐS cải thiện và tăng cường giải ngân đầu tư công.

Các chuyên gia trong ngành cũng nhìn nhận, một trong những động lực chính giúp ngành thép Việt Nam bước vào chu kỳ tăng trưởng mới là sức bật của thị trường nội địa. Tiêu thụ thép trong nước tăng vọt nhờ hoạt động xây dựng dân dụng, đầu tư công và đẩy mạnh các dự án bất động sản. Đây là yếu tố quan trọng giúp bù đắp phần nào sự sụt giảm ở các thị trường xuất khẩu, vốn đang bị ảnh hưởng bởi các rào cản thuế quan và giảm giá thép toàn cầu.

Ngoài ra, các biện pháp phòng vệ thương mại như áp thuế chống bán phá giá đối với một số sản phẩm thép nhập khẩu cũng giúp cải thiện khả năng cạnh tranh của thép nội địa, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp mở rộng thị phần.

Tuy nhiên, cơ hội này không đến mà không có thách thức. Xu hướng bảo hộ thương mại mạnh mẽ và cạnh tranh gay gắt trên thị trường xuất khẩu tiếp tục là rào cản với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là những đơn vị phụ thuộc lớn vào xuất khẩu.

Các biện pháp kỹ thuật và thuế quan từ Mỹ và EU đã và đang gây áp lực lên lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp vốn có tỷ trọng xuất khẩu cao, buộc họ phải tái cơ cấu chiến lược kinh doanh.