Nhìn lại tình hình thế giới nhiều biến động trong năm 2025

Năm 2025 khép lại với vô số diễn biến đa chiều, đưa thế giới bước vào giai đoạn bất ổn mới với nhiều ẩn số khó lường. Từ sự trở lại của Donald Trump tại Nhà Trắng, các cuộc xung đột kéo dài ở Ukraine và Trung Đông, làn sóng thương chiến lan rộng, đến các thảm họa thiên tai kỷ lục do biến đổi khí hậu … tất cả đã vẽ nên bức tranh toàn cầu đầy xáo trộn.

Đây không chỉ là năm của những chuyển biến chính trị bước ngoặt mà còn là thời điểm nhân loại phải đối mặt trực diện với các thách thức an ninh và kinh tế gay gắt, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn từ cộng đồng quốc tế.

Ông Trump trở lại Nhà Trắng, Mỹ thay đổi hướng đi

Ngày 20/01/2025, ông Donald Trump chính thức nhậm chức Tổng thống thứ 47 của Mỹ, đánh dấu sự trở lại ngoạn mục sau chiến thắng ở kỳ bầu cử Tổng thống Mỹ vào năm trước.

Với khẩu hiệu "Nước Mỹ trên hết", chính quyền Trump 2.0 đã nhanh chóng thực thi các chính sách gây chấn động, đặc biệt là việc áp thuế quan mới nhắm vào hàng hóa nhập khẩu từ nhiều quốc gia, nhất là Trung Quốc.

Động thái này khơi mào làn sóng thương chiến mới, làm rung chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu. Các chuyên gia nhận định chính sách bảo hộ này nhằm bảo vệ sản xuất nội địa Mỹ và khẳng định vị thế siêu cường trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gay gắt.

Về đối ngoại, Tổng thống Trump giảm đáng kể hỗ trợ cho Ukraine và thúc đẩy đàm phán trực tiếp với Nga. Cuộc gặp thượng đỉnh Trump-Putin tại Alaska (Mỹ) thể hiện sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận của Washington đối với các điểm nóng toàn cầu. Tuy nhiên, điều này khiến đồng minh phương Tây lo ngại về sự suy giảm cam kết an ninh của Mỹ.

Xung đột vũ trang chưa có hồi kết

Bức tranh an ninh toàn cầu năm 2025 tiếp tục bị phủ bóng bởi các cuộc xung đột vũ trang chưa có hồi kết, gây tổn thất nặng nề về người và của.

Tại Ukraine, xung đột với Nga bước sang năm thứ tư với các đợt tấn công tên lửa và UAV hiện đại nhắm vào cơ sở hạ tầng dân sự ở cả hai phía. Dù Mỹ nỗ lực trung gian ngừng bắn, tình hình vẫn căng thẳng. Nga giành thêm lợi thế ở phía Đông nhưng chưa kiểm soát hoàn toàn Pokrovsk và Kupiansk, hai trọng trấn chiến lược của Ukraine trên mặt trện Donetsk.

Ở Trung Đông, xung đột Israel-Hamas tại Gaza tạm thời lắng xuống, khi hai bên đạt được lệnh ngừng bắn tạm thời vào tháng 6/2025 với Mỹ và Qatar đóng vai trò trung gian, mở đường cho việc thành lập Hội đồng Hòa bình Gaza do Mỹ dẫn dắt. Tuy nhiên, thỏa thuận vẫn mong manh do các cáo buộc vi phạm lẫn nhau.

Đặc biệt, khu vực này chứng kiến sự leo thang nghiêm trọng nhất khi Israel và Iran trực tiếp đối đầu quân sự trong 12 ngày vào tháng 6, bắt đầu từ việc Israel không kích các cơ sở hạt nhân của Iran và Tehran đáp trả bằng hơn 180 tên lửa đạn đạo. Cuộc chiến để lại những hậu quả vô cùng nặng nề về cả người và của cho cả hai phía.

Bên cạnh đó, các va chạm biên giới giữa Ấn Độ-Pakistan, Thái Lan-Campuchia cùng nội chiến Sudan tiếp tục đẩy hàng triệu người vào cảnh tị nạn và đói nghèo.

Thương chiến phủ bóng kinh tế toàn cầu

Nền kinh tế thế giới năm 2025, dù có dấu hiệu phục hồi sau đại dịch Covid-19 và các xung đột trước, vẫn phải đối mặt với mối đe dọa từ làn sóng bảo hộ thương mại.

Chính sách thuế quan của Tổng thống Trump khiến nhiều nền kinh tế lớn lao đao. Từ tháng 4/2025, Mỹ áp thuế phổ quát 10% với hầu hết hàng nhập khẩu, kèm thuế đối ứng 20-70% với các quốc gia bị xem là “vi phạm thương mại”. Đặc biệt với Trung Quốc, mức thuế lên tới 60-140% đối với các mặt hàng công nghệ cao, xe điện và linh kiện điện tử.

Ngay cả các đồng minh của Mỹ như Canada và Mexico cũng chịu thuế 25-35% liên quan đến vấn đề an ninh biên giới, buộc hai nước phải đàm phán lại Hiệp định thương mại tự do USMCA với nhiều nhượng bộ.

Trong khi đó, Liên minh châu Âu (EU) bị áp thuế bổ sung 30-50% đối với ô tô và nông sản, dẫn đến những biện pháp trả đũa từ Brussels và đứt gãy chuỗi cung ứng.

Các nước khu vực Đông Nam Á, Ấn Độ và Hàn Quốc cũng chịu mức áp thuế đối ứng tăng đột biến từ Mỹ với các ngành như dệt may, thép và điện tử … buộc doanh nghiệp những nước này phải đa dạng hóa thị trường.

Trong bối cảnh đó, các hội nghị thượng đỉnh của khối G20 tại Johannesburg (Nam Phi) và APEC tại Gyeongju (Hàn Quốc) đã nỗ lực thúc đẩy thương mại mở và hỗ trợ các nước đang phát triển. Dù vậy, triển vọng phục hồi kinh tế vẫn rất mong manh do sự phân hóa lợi ích giữa các cường quốc.

Biến đổi khí hậu – thách thức ngày càng cấp bách

Vấn đề biến đổi khí hậu đã trở thành thách thức cấp bách hơn bao giờ hết khi hàng loạt thảm họa thiên tai kỷ lục tàn phá khắp các châu lục trong năm 2025.

Từ những trận lũ lụt lịch sử tại Pakistan, Việt Nam và các nước châu Âu như Đức, Italia, Tây Ban Nha đến tình trạng hạn hán ở vùng Sừng châu Phi và hiện tượng tan băng kỷ lục tại Greenland … các hiện tượng thời tiết cực đoan đã gây thiệt hại kinh tế vượt ngưỡng 350 tỷ USD và cướp đi sinh mạng của ít nhất 8.000 người.

Nhiều tổ chức quốc tế như Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) hay Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn thiên nhiên (WWF) đã liên tục cảnh báo rằng thế giới đang tiến sát ngưỡng báo động đỏ. Nếu không hành động quyết liệt, nhiệt độ toàn cầu có nguy cơ vượt 2°C cuối thế kỷ 21. Trong đó, các điểm tới hạn như tan băng vĩnh cửu và suy giảm rừng Amazon là rủi ro không thể đảo ngược.

Trước thực trạng đáng báo động này, Hội nghị COP30 được tổ chức tại Belem (Brazil) vào tháng 11/2025 đã trở thành tâm điểm chú ý của cộng đồng quốc tế. Dù hội nghị đã đạt được một số bước tiến nhất định, tiêu biểu như cam kết thiết lập quỹ tài chính khí hậu trị giá 100 tỷ USD mỗi năm dành cho các nước đang phát triển và kế hoạch loại bỏ dần việc sử dụng than đá, nhưng kết quả này vẫn bị dư luận chỉ trích vì thiếu đi các biện pháp ràng buộc pháp lý mạnh mẽ.

Công nghệ bùng nổ giữa bối cảnh bất ổn

Điểm sáng hiếm hoi trong năm 2025 là sự bùng nổ của công nghệ, đặc biệt là trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ xanh

Cuộc đua AI giữa các cường quốc diễn ra gay gắt, với các ông lớn công nghệ Mỹ như OpenAI, Google hay xAI lần lượt ra mắt các mô hình AI ưu việt hơn như GPT-5, Gemini 2.0 hay Grok-4. Cùng lúc đó, Trung Quốc cũng trỗi dậy mạnh mẽ với các mô hình hiệu suất cao như DeepSeek R1, R2 và Ernie 4.5 của Baidu, thu hẹp khoảng cách công nghệ với Mỹ xuống chỉ còn tính bằng tháng.

Tuy nhiên, sự bùng nổ công nghệ này cũng mang lại không ít nỗi lo ngại cho cộng đồng. Các vụ tấn công mạng sử dụng công nghệ deepfake để gây nhiễu loạn thông tin đã gia tăng mạnh mẽ, trong khi hàng triệu việc làm trong các lĩnh vực sáng tạo đang phải đối mặt với nguy cơ bị thay thế bởi AI. Trước viễn cảnh đầy rủi ro này, nhiều chuyên gia hàng đầu đã đồng loạt lên tiếng kêu gọi các chính phủ cần nhanh chóng xây dựng một khung quản trị toàn cầu để đảm bảo AI được phát triển một cách có trách nhiệm.

Nhìn lại toàn cảnh, 2025 là năm đầy biến động với thay đổi chính trị lịch sử đan xen xung đột kéo dài và thách thức môi trường khắc nghiệt. Dù còn nhiều điểm nóng bất ổn, thế giới vẫn có những nỗ lực hợp tác quý báu trong đàm phán hòa bình và ứng phó thiên tai.

Bước sang năm 2026, cộng đồng quốc tế đang đứng trước yêu cầu cấp thiết về sự đoàn kết hơn bao giờ hết để cùng nhau vượt qua những thử thách phía trước, hướng tới một tương lai ổn định và bền vững cho toàn nhân loại.