Thiếu quỹ tái định cư ở KKT Dung Quất: nút thắt lớn trước làn sóng đầu tư

KKT Dung Quất đang bước vào giai đoạn phát triển mới với hàng loạt dự án quy mô lớn đã và đang triển khai. Tuy nhiên, cùng với làn sóng đầu tư ngày càng mạnh mẽ, áp lực đối với công tác TĐC cũng gia tăng rõ rệt.

Theo Ban Quản lý KKT Dung Quất và các KCN Quảng Ngãi, tổng nhu cầu TĐC trên địa bàn KKT Dung Quất khoảng 11.000 lô. Cụ thể, nhóm các dự án dự kiến triển khai giai đoạn 2026-2030 cần khoảng 5.130 lô; các dự án dự kiến thực hiện sau năm 2030 cần khoảng 5.887 lô. Tổng diện tích đất quy hoạch hơn 341ha, với tổng kinh phí đầu tư ước khoảng 4.122 tỷ đồng, riêng giai đoạn 2026-2030 khoảng 2.232 tỷ đồng.

Trong khi đó, năng lực đáp ứng hiện nay còn hạn chế. Toàn KKT Dung Quất mới đầu tư xây dựng khoảng 32 khu dân cư, khu TĐC với tổng diện tích khoảng 140ha, bố trí được 4.377 lô đất TĐC. So với nhu cầu thực tế, tỷ lệ đáp ứng còn thấp, trở thành nguyên nhân chính dẫn đến khó khăn, vướng mắc trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, làm chậm tiến độ triển khai các dự án của nhà đầu tư.

Áp lực về TĐC tiếp tục gia tăng khi tỉnh đang đồng thời triển khai nhiều dự án quy mô lớn, có tính lan tỏa cao như Khu đô thị đông nam Dung Quất, Khu công nghiệp VSIP II, Khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát và các dự án khu vực cảng tổng hợp. Các dự án này đòi hỏi phải giải phóng mặt bằng trên diện rộng, kéo theo nhu cầu bố trí TĐC lớn cho người dân bị ảnh hưởng.

Thực tế cho thấy, công tác TĐC có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ quyết định tiến độ triển khai dự án mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sinh kế lâu dài của người dân.

Hiện một số sở, ngành và địa phương đã đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo rà soát, tổng hợp số lượng lô đất TĐC đã đầu tư nhưng chưa sử dụng để có phương án bố trí phù hợp, tránh lãng phí nguồn lực và kịp thời giải quyết nhu cầu TĐC phát sinh.

Đồng thời, trong điều kiện nguồn lực tài chính còn hạn chế, tỉnh cần phân lộ trình, ưu tiên xây dựng các khu TĐC cần thiết, quan trọng trước. Về tầm chiến lược, cần đầu tư dự án quy mô, đồng bộ hạ tầng; không chỉ là phân lô đất nền cấp cho người dân mà phải đầu tư theo hướng gắn phát triển đô thị, kết nối hạ tầng; gắn TĐC với chuyển đổi nghề nghiệp, an cư bền vững, hiện thực hóa phương châm nơi ở mới hơn nơi ở cũ.

Để phục vụ các dự án trọng điểm, có tính lan tỏa và cấp thiết tại KKT Dung Quất, tỉnh cũng đang chuẩn bị triển khai 4 dự án TĐC, gồm: Dự án xây dựng mới các khu TĐC trong đô thị Vạn Tường giai đoạn 1; Dự án xây dựng mới khu TĐC Bình Long mở rộng; Dự án các khu TĐC Đông Nam - phía Bắc và Dự án các khu TĐC Đông Nam – phía Nam.

Liên quan đến việc triển khai các dự án này, Ban Quản lý KKT Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi kiến nghị UBND tỉnh xem xét xây dựng cơ chế tiếp nhận và hoàn trả kinh phí đối với trường hợp nhà đầu tư tự nguyện ứng trước vốn để xây dựng các khu TĐC phục vụ dự án.

Đồng thời, đề nghị bố trí phần vốn còn thiếu so với nhu cầu thực hiện Dự án xây dựng mới các khu TĐC trong đô thị Vạn Tường giai đoạn 1; thống nhất chủ trương bổ sung các quy hoạch liên quan và đầu tư hạng mục kè, bến neo đậu tàu thuyền tại thôn Phước Thiện, xã Vạn Tường, nhằm đáp ứng nguyện vọng chính đáng của các hộ dân làm nghề ngư nghiệp.

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển khẳng định: “Hiện nay tỉnh đang thiếu nghiêm trọng suất TĐC phục vụ các dự án đang triển khai trong KKT Dung Quất”.

Theo ông Hiển, từ nay đến năm 2030, khi số lượng dự án đăng ký đầu tư vào KKT rất lớn, nhu cầu TĐC sẽ tiếp tục gia tăng, đòi hỏi tỉnh phải chủ động chuẩn bị quỹ đất tương xứng. Đây không chỉ là vấn đề riêng của KKT Dung Quất mà còn gắn với chiến lược phát triển kinh tế của tỉnh trong giai đoạn tới.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu phải chủ động triển khai công tác TĐC, nhất là đối với các dự án trọng điểm, cấp thiết. Để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, gắn với mục tiêu tăng trưởng hai con số, việc chuẩn bị sẵn quỹ TĐC là nhiệm vụ không thể chậm trễ.

UBND các xã Vạn Tường, Đông Sơn, Bình Sơn, Thọ Phong trong tháng 1/2026 tổ chức rà soát, kiểm tra, đánh giá toàn diện công tác TĐC trên địa bàn; làm rõ tồn tại, hạn chế và đề xuất phương án thực hiện, bảo đảm nguyên tắc bố trí TĐC trước khi thu hồi đất.