Cuộc đua AI đẩy doanh nghiệp công nghệ toàn cầu vào vòng xoáy vay nợ kỷ lục

Theo số liệu tổng hợp từ thị trường vốn quốc tế, tính đến tuần đầu tháng 12/2025, các doanh nghiệp công nghệ trên toàn cầu đã phát hành tổng cộng 428,3 tỷ USD trái phiếu. Trong đó, các công ty Mỹ chiếm phần lớn với 341,8 tỷ USD, bỏ xa khu vực châu Âu với 49,1 tỷ USD và châu Á với 33 tỷ USD.

Dòng vốn vay quy mô lớn này chủ yếu được sử dụng để xây dựng trung tâm dữ liệu, đầu tư chip xử lý hiệu năng cao và mở rộng hạ tầng điện toán đám mây nhằm đáp ứng nhu cầu AI đang tăng nhanh.

Sự thay đổi trong chiến lược tài chính của các tập đoàn công nghệ

Trong nhiều năm, các tập đoàn công nghệ lớn thường ưu tiên sử dụng dòng tiền nội bộ để tài trợ cho hoạt động mở rộng. Tuy nhiên, làn sóng AI đã làm thay đổi cách tiếp cận truyền thống này. Chi phí đầu tư ban đầu cho AI ở mức rất cao, trong khi vòng đời công nghệ ngày càng rút ngắn, buộc doanh nghiệp phải liên tục tái đầu tư để duy trì lợi thế cạnh tranh.

Trong bối cảnh lãi suất vẫn ở mức tương đối thuận lợi và nhu cầu từ nhà đầu tư trái phiếu còn mạnh, vay nợ được xem là phương án hợp lý hơn so với việc sử dụng toàn bộ nguồn tiền mặt sẵn có.

Giới quản lý quỹ nhận định, việc tài trợ chi tiêu AI bằng nợ phản ánh một sự dịch chuyển mang tính cấu trúc trong mô hình tài chính của ngành công nghệ. Sự lỗi thời nhanh chóng của chip và phần cứng AI khiến đầu tư không còn mang tính “một lần” như trước, mà trở thành chu kỳ liên tục với quy mô lớn. Điều này buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh chiến lược tài chính, chấp nhận mức đòn bẩy cao hơn để theo kịp tốc độ phát triển công nghệ.

Tuy nhiên, xu hướng này cũng kéo theo những hệ quả rõ rệt. Phân tích đối với hơn 1.000 doanh nghiệp công nghệ có vốn hóa thị trường từ 1 tỷ USD trở lên cho thấy, đến cuối tháng 9/2025, tỷ lệ nợ trên EBITDA trung vị đã tăng lên 0,4, gần gấp đôi so với giai đoạn bùng nổ vay nợ năm 2020. Dù mức này vẫn thấp hơn ngưỡng thường được coi là đáng lo ngại, tốc độ gia tăng nhanh cho thấy nợ đang tăng nhanh hơn khả năng tạo lợi nhuận của doanh nghiệp.

Cùng với đó, tỷ lệ dòng tiền hoạt động trên tổng nợ trung vị đã giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 5 năm, chỉ còn 12,3% vào quý II/2025, trước khi phục hồi nhẹ trong nửa cuối năm. Diễn biến này phản ánh dư địa tài chính của một bộ phận doanh nghiệp đang bị thu hẹp, đặc biệt trong kịch bản dòng tiền không tăng tương xứng với nghĩa vụ trả nợ trong tương lai.

Thị trường tín dụng bắt đầu phản ánh rủi ro

Những thay đổi trong cấu trúc tài chính của ngành công nghệ đã bắt đầu được phản ánh trên thị trường tín dụng. Chênh lệch hoán đổi rủi ro tín dụng kỳ hạn 5 năm của Oracle đã gần như tăng gấp đôi chỉ trong vòng hai tháng, lên trên 140 điểm cơ bản. 

Đối với Microsoft, mức chênh lệch này cũng tăng đáng kể, từ khoảng 20 điểm cơ bản vào cuối tháng 9 lên hơn 30 điểm cơ bản trong thời gian ngắn. Diễn biến này cho thấy nhà đầu tư đang yêu cầu mức bù rủi ro cao hơn khi nắm giữ nợ của các doanh nghiệp công nghệ đẩy mạnh chi tiêu cho AI.

Một số chuyên gia cho rằng, thị trường đang xuất hiện dấu hiệu hưng phấn quá mức. Kỳ vọng rằng AI sẽ tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng doanh thu và giá cổ phiếu đã tạo ra áp lực đầu tư mạnh, khiến doanh nghiệp sẵn sàng mở rộng vay nợ để không bị tụt lại phía sau. Cách tiếp cận này có thể mang lại hiệu quả trong ngắn hạn, nhưng khó trở thành mô hình bền vững nếu quá trình thương mại hóa AI diễn ra chậm hơn dự kiến hoặc biên lợi nhuận không cải thiện tương xứng.

Dù vậy, bức tranh tổng thể của ngành công nghệ vẫn chưa mang màu sắc tiêu cực. Phần lớn các tập đoàn lớn hiện vẫn duy trì khả năng sinh lời tốt, lượng tiền mặt đáng kể và vị thế hàng đầu về vốn hóa thị trường. Những yếu tố này giúp họ tiếp tục tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý, đồng thời giảm nguy cơ căng thẳng thanh khoản trong ngắn hạn.

Ở góc độ dài hạn, làn sóng vay nợ hiện nay phản ánh niềm tin mạnh mẽ của doanh nghiệp vào tiềm năng tăng trưởng của AI. Các khoản đầu tư lớn được kỳ vọng sẽ tạo ra năng suất cao hơn, mở ra mô hình kinh doanh mới và hình thành nguồn doanh thu bền vững trong tương lai. Tuy nhiên, khoảng cách giữa kỳ vọng và kết quả thực tế vẫn là ẩn số.

Giới phân tích cho rằng, nếu AI thực sự mang lại dòng tiền ổn định và đủ lớn, mức nợ kỷ lục hiện nay có thể trở thành đòn bẩy cho tăng trưởng dài hạn. Ngược lại, trong trường hợp hiệu quả đầu tư thấp hơn dự kiến hoặc chu kỳ công nghệ đảo chiều, áp lực trả nợ sẽ nhanh chóng trở thành gánh nặng.