Nuôi khát vọng hội nhập

Đề án thể hiện khát vọng hội nhập, tạo nền tảng để thế hệ trẻ tiếp cận tri thức toàn cầu và tham gia thị trường lao động quốc tế có tính cạnh tranh ngày càng cao.

Dù tiếng Anh đã được đưa vào chương trình bắt buộc từ lớp 3 đến lớp 12 trong nhiều năm, hiệu quả thực tế vẫn chưa đạt kỳ vọng. Không ít học sinh học tiếng Anh trong thời gian dài nhưng vẫn gặp khó khăn khi giao tiếp. Việc dạy và học còn thiên về ngữ pháp, từ vựng phục vụ thi cử, trong khi kỹ năng nghe - nói chưa được chú trọng tương xứng.

Chênh lệch chất lượng dạy học giữa khu vực thành thị và nông thôn, giữa hệ công lập và tư thục vẫn rõ rệt. Điều này liên quan đến năng lực giáo viên không đồng đều, phương pháp giảng dạy chậm đổi mới và môi trường sử dụng tiếng Anh hạn chế.

Đề án lần này nhấn mạnh việc chuyển đổi cách tiếp cận: tiếng Anh được xác định là công cụ học tập và giao tiếp, thay vì chỉ là môn học tính điểm. Tuy nhiên, việc triển khai tiếng Anh từ lớp 1 đặt ra thách thức lớn về nguồn nhân lực.

Cả nước hiện có khoảng 30.000 giáo viên tiếng Anh, trong đó 88% đạt chuẩn năng lực. Để đáp ứng nhu cầu đến năm 2030, ngành giáo dục dự báo phải bổ sung hơn 22.000 giáo viên cho bậc mầm non và tiểu học, đồng thời bồi dưỡng ít nhất 200.000 giáo viên có khả năng giảng dạy bằng tiếng Anh. Riêng bậc mầm non đang thiếu khoảng 12.000 giáo viên và bậc tiểu học thiếu khoảng 10.000 giáo viên. Đây được đánh giá là một trong những môn học khó tuyển giáo viên nhất do yêu cầu năng lực ngoại ngữ thực hành cao.

Ngoài vấn đề nhân lực, cơ sở vật chất phục vụ dạy học tiếng Anh cũng cần được nâng cấp đồng bộ. Phòng học chuyên dụng, thiết bị nghe nhìn, đường truyền internet ổn định và hệ thống học liệu số là những yếu tố quan trọng để việc dạy và học diễn ra hiệu quả, tránh tình trạng học nặng lý thuyết.

Để triển khai đề án, các địa phương được kỳ vọng chủ động xây dựng lộ trình phù hợp, từ khảo sát thực trạng đội ngũ giáo viên, phối hợp với cơ sở đào tạo sư phạm ngoại ngữ đến thu hút nhân sự chất lượng. Việc phát triển các mô hình lớp học tăng cường giao tiếp, câu lạc bộ tiếng Anh, hoạt động trải nghiệm thực hành ngôn ngữ cũng được xem là hướng đi khả thi giúp học sinh tiếp xúc tiếng Anh trong bối cảnh tự nhiên hơn. Nhận thức của phụ huynh và học sinh đóng vai trò đáng kể. Khi tiếng Anh chỉ được nhìn nhận như một môn thi, động lực học tập thường không bền vững. Khi được nhìn nhận như công cụ giao tiếp và hội nhập, học sinh có xu hướng chủ động và tự tin hơn trong việc sử dụng ngôn ngữ.

Đề án được kỳ vọng góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong bối cảnh kinh tế tri thức và chuyển đổi số. Năng lực tiếng Anh giúp thế hệ trẻ tiếp cận tri thức quốc tế, tham gia các hoạt động nghiên cứu, sáng tạo và hợp tác toàn cầu, qua đó tạo lợi thế phát triển cho đất nước. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu, việc triển khai đòi hỏi tầm nhìn dài hạn và sự chuẩn bị nghiêm túc. Khi bài toán nguồn lực giáo viên và môi trường học tập được giải quyết một cách căn cơ, tiếng Anh mới thực sự trở thành chìa khóa giúp thế hệ trẻ Việt Nam tự tin bước ra thế giới.