Dứa rừng lim - đặc sản ngọt lành của miền quê Đạo Trù

Đặc sản tình cờ dưới tán rừng lim

Khoảng 20 năm trước, người dân Đạo Trù bắt đầu trồng xen canh dứa dưới tán rừng lim nhằm tận dụng đất và phục vụ nguyên liệu cho nhà máy sản xuất bánh kẹo ở Tam Dương. Và rồi sự cần cù, chịu khó của người dân nơi đây đã vô tình tạo nên một đặc sản lạ, dứa trồng dưới tán lim lại có hương vị ngọt mềm, thơm mát lạ thường, khác biệt hoàn toàn so với dứa ở nơi khác.

Từ đó, cái tên "dứa rừng lim” ra đời - không chỉ gắn với vùng đất khó khăn chủ yếu là đồng bào Sán Dìu sinh sống, mà còn trở thành món quà quê níu chân khách phương xa.

Mùa dứa rừng lim thường bắt đầu từ cuối tháng 5 âm lịch. Những ngày này, người dân lại lên rừng thu hái dứa chín vàng về bán dọc tuyến tỉnh lộ 302 qua thôn Đồng Liễu. Tuy nhiên, năm nay do thời tiết bất lợi, dứa đậu quả ít, khiến sản lượng sụt giảm mạnh.

“Gia đình tôi có hơn 1ha dứa nhưng năm nay gần như trắng tay. Hiện chỉ có vài hộ có dứa để bán, số lượng rất ít nên giá cao gấp đôi năm ngoái, khoảng 15.000 - 20.000 đồng/quả”- chị Tâm, một người dân địa phương cho biết.

Từ một vùng quê nghèo dưới chân Tam Đảo, dứa rừng lim Đạo Trù đã trở thành nét riêng độc đáo không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn gắn bó sâu sắc với đời sống, văn hóa và ký ức của những người dân hiền lành chất phác nơi này.

“Sự tích”… dứa rừng lim

Tại một căn chòi dựng tạm bên rừng, vợ chồng ông Nguyễn Văn Mây (thôn Đồng Liễu, xã Đạo Trù) vừa bán hoa quả vừa kể câu chuyện dứa rừng lim bất ngờ "hóa thân" thành đặc sản một cách ngoạn mục chẳng kém gì chuyện cổ tích.

Theo ông Mây, trước năm 1977, diện tích rừng lim ở Đạo Trù thuộc Hợp tác xã quản lý. Sau khi Hợp tác xã giải thể, người dân được giao quản lý đất rừng nhưng không được khai thác lim, chỉ được canh tác dưới tán. Ban đầu, người dân trồng các loại khoai sắn, rau màu nhưng hiệu quả thấp. Vài hộ mạnh dạn thử nghiệm cây dứa và rồi tất cả đều bất ngờ trước hương vị đặc biệt khi thu hoạch.

“Dứa trồng dưới tán lim cho vị ngọt thanh, thơm lạ, không có vị chua. Ăn một lần là nhớ mãi, theo thời gian thức quà quê dân dã này dần trở thành niềm nhung nhớ với khách phương xa mỗi khi có dịp ghé đến Đạo Trù đúng mùa dứa chín” - ông Mây kể.

Hiện Tam Đảo có khoảng 25ha dứa, tập trung chủ yếu ở Đạo Trù và Đại Đình. Theo người dân, dứa là cây chậm lớn - phải mất 3 năm mới cho thu hoạch. Trong thời gian đó, người trồng phải canh giữ nghiêm ngặt vì dứa non rất dễ bị trâu bò phá hoại. Tuy nhiên, một khi đã ổn định, dứa có thể thu hoạch đều đặn hàng năm mà không cần trồng lại.

“Mỗi ha dứa cho thu nhập khoảng 100 triệu đồng/năm, thấp hơn bạch đàn nhưng đất vẫn màu mỡ, không bị bạc màu như trồng keo hay bạch đàn. Hơn hết, bà con muốn giữ lại dứa rừng lim như giữ một phần hồn cốt quê nhà”- bà Hà Thị Dư, một người trồng dứa lâu năm chia sẻ.

Dứa rừng lim Đạo Trù không chỉ đơn thuần là một nông sản địa phương, mà còn là kết tinh của thiên nhiên và con người - là “món quà” ngọt lành từ rừng sâu, gắn liền với lịch sử khai phá đất rừng và tinh thần lao động bền bỉ của cư dân bản địa. Từ những vạt rừng lim xưa cũ, qua bàn tay cần cù, nhẫn nại của người dân, cây dứa - loài cây vốn quen thuộc, phổ thông, đã trở thành một sản vật độc đáo, mang hương vị rất riêng của đất và trời nơi núi rừng Vĩnh Phúc.