Mỹ trước ngã rẽ kinh tế: phục hồi hay suy thoái?

Tăng trưởng GDP của Mỹ trong nửa đầu năm 2025 phản ánh một bức tranh kinh tế đầy biến động và khó dự đoán. Theo báo cáo ngày 30/7 của Bộ Thương mại, GDP quý II tăng 3% sau điều chỉnh lạm phát, trái ngược với mức giảm 0,5% của quý I.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia kinh tế, cả hai con số đều bị sai lệch do ảnh hưởng bất thường từ hoạt động thương mại và hàng tồn kho, chủ yếu bắt nguồn từ sự thiếu ổn định trong chính sách thuế quan. Khi loại trừ các yếu tố kỹ thuật này, dữ liệu cho thấy nền kinh tế chỉ tăng nhẹ và chưa có cơ sở vững chắc để phục hồi dài hạn.

Triển vọng các tháng tới tiếp tục bị phủ bóng bởi ba yếu tố, bao gồm: gián đoạn chuỗi cung ứng do thuế quan, chi tiêu công bị cắt giảm và chính sách nhập cư thắt chặt, vốn ảnh hưởng trực tiếp đến các lĩnh vực phụ thuộc lao động nước ngoài.

“Tác động thực sự của thuế quan vẫn chưa được phản ánh đầy đủ trong các số liệu hiện tại” - ông Michael Gapen, kinh tế trưởng tại Morgan Stanley, nhận định. “Một giai đoạn điều chỉnh là điều khó tránh khỏi.”

Dù vậy, một số chỉ báo cho thấy nền kinh tế vẫn có khả năng chống chịu. Tỷ lệ thất nghiệp ở mức thấp, niềm tin tiêu dùng phục hồi và lạm phát dần ổn định. Các biện pháp tài khóa mới như giảm thuế và tăng chi tiêu có thể hỗ trợ tăng trưởng ngắn hạn, song cũng làm dấy lên lo ngại về nợ công.

Bà Louise Sheiner, chuyên gia tại Viện Brookings, nhận định nền kinh tế Mỹ có thể được nhìn nhận theo hai hướng: hoặc đang cho thấy sức bật bất ngờ, hoặc sắp bước vào giai đoạn suy yếu rõ nét.

“Hiện tại vẫn chưa đủ dữ liệu để đưa ra kết luận chắc chắn,” bà nói.

Cục Dự trữ Liên bang (Fed) dự kiến sẽ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp sắp tới, nhưng nhiều khả năng sẽ điều chỉnh nếu thị trường lao động suy yếu và lạm phát duy trì ổn định.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đã lên tiếng kêu gọi Fed hành động, viện dẫn số liệu GDP tích cực để thúc đẩy cắt giảm lãi suất, hỗ trợ thị trường nhà ở và tiêu dùng.

Chi tiêu tiêu dùng, yếu tố đóng góp hơn hai phần ba GDP, tăng 1,4% trong quý II, cải thiện so với mức 0,5% của quý I nhưng vẫn thấp hơn mức trung bình 2,8% của năm 2024.

Diễn biến này phần nào phản ánh tâm lý thận trọng của người tiêu dùng trong bối cảnh kinh tế còn nhiều bất định.

Đọc thêm: Tòa án Công lý Quốc tế xác lập nghĩa vụ khí hậu, châm ngòi làn sóng kiện tụng toàn cầu

Lạm phát đã giảm tốc, với chỉ số giá tiêu dùng tăng 2,1% trong quý II, gần sát mục tiêu 2% của Fed. Nếu xu hướng này tiếp diễn, khả năng Fed hạ lãi suất vào mùa Thu sẽ tăng lên.

Một số chỉ số khác cho thấy nền kinh tế vẫn giữ được độ ổn định. Thu nhập khả dụng thực tế tăng 3%, phản ánh sức mua chưa bị bào mòn. Tuy nhiên, chỉ số giá tiêu dùng lõi, không bao gồm thực phẩm và năng lượng, vẫn tăng 2,5%, cho thấy áp lực lạm phát chưa hoàn toàn được giải tỏa.

GDP quý I và quý II biến động mạnh chủ yếu do thay đổi bất thường trong nhập khẩu và hàng tồn kho. Quý I, lo ngại về thuế quan khiến nhiều doanh nghiệp nhập hàng ồ ạt trước thời hạn, làm lượng hàng nhập tăng vọt và khiến GDP giảm. Đến quý II, khi hàng đã đủ, nhập khẩu giảm mạnh, góp phần khiến GDP tăng trở lại.

Giới phân tích dự báo số liệu GDP sẽ được điều chỉnh trong các lần cập nhật tiếp theo, khi dữ liệu tồn kho và thương mại được hoàn thiện. Các thước đo loại trừ hai yếu tố này hiện cho thấy tăng trưởng đang chững lại rõ rệt.

Bà Kathy Bostjancic, Kinh tế trưởng tại Nationwide, nhận định: “Các chỉ số tiêu đề đang che khuất thực trạng nền kinh tế, vốn đang chịu sức ép từ chính sách thuế và môi trường kinh doanh thiếu ổn định.”

Theo thông lệ, số liệu GDP sơ bộ sẽ được điều chỉnh ít nhất hai lần, và kinh nghiệm từ quý I cho thấy các con số ban đầu cần được xem xét với sự thận trọng cần thiết.